Flaga Gadsdena: co oznacza i co mówi o niej prokuratura

Aktualizacja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 7W Trends: 1 tys.+

Odpowiedź w skrócie

Żółta flaga Gadsdena wisiała w centralnym miejscu pokoju sprawcy krakowskiego zamachu, powiedział 9 listopada rzecznik Prokuratury Krajowej. To XVIII-wieczna amerykańska flaga z grzechotnikiem i hasłem „Don't Tread on Me”. Według prokuratury ma znaczenia wolnościowe i buntu przeciw władzy, nie łączy się powszechnie z ekstremizmem, a na ocenę motywów za wcześnie.

Zwinięty grzechotnik z widocznym grzechotem na ogonie leży na kamieniach wśród suchych liści
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Joshua Ramírez / Pexels, licencja Pexels

Co wiemy teraz

  1. NoweRzecznik Prokuratury Krajowej prok. Przemysław Nowak: w pokoju sprawcy, w centralnym miejscu, wisiała duża flaga Gadsdena.

  2. NoweWedług rzecznika flaga nie łączy się powszechnie z ekstremizmem, a jej symbolika ma znaczenia wolnościowe i buntu przeciw władzy.

  3. NoweProkuratura uważa, że na ocenę motywów i ideologii sprawcy jest za wcześnie. W pokoju nie znaleziono symboli kojarzonych ze skrajną prawicą ani lewicą.

  4. NoweProkuratura kwalifikuje zdarzenie jako przestępstwo o charakterze terrorystycznym.

  5. NoweRzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka: emblematy i naszywki zabezpieczone u sprawcy badają specjaliści.

  6. NoweSprawca wjechał samochodem na Rynek Główny w Krakowie i otworzył ogień do ludzi. Zginęło sześć osób.

Co prokuratura powiedziała o fladze Gadsdena w pokoju sprawcy?

Dłonie kobiety w garniturze wkładają teczki z dokumentami do czarnego pudła na akta
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. RDNE Stock project / Pexels, licencja Pexels

Rzecznik Prokuratury Krajowej prok. Przemysław Nowak powiedział, że flaga Gadsdena wisiała w pokoju sprawcy „w centralnym miejscu w pokoju, dość duża”. Mówił o tym w poniedziałek 9 listopada na konferencji prasowej, którą relacjonowały Wirtualna Polska, Wprost, „Do Rzeczy” i Interia. Pisemnego komunikatu na stronie Prokuratury Krajowej do chwili publikacji nie znaleźliśmy, więc jego słowa znane są z tych relacji.

Według Interii flaga wisiała na jednej ze ścian. Rzecznik wyjaśnił, dlaczego w ogóle o niej wspomniał: „Wspomniałem o fladze, gdyż wisiała ona w pokoju sprawcy”. Od razu dodał: „Ta flaga nie łączy się z ekstremizmem w sposób powszechny”.

Prokurator opisał ją jako historyczną flagę z USA z XVIII wieku, z grzechotnikiem na żółtym tle. „Ta symbolika ma różne znaczenia: wolnościowe, buntu przeciwko władzy, niekoniecznie negatywne konotacje” - mówił. Zaznaczył, że flaga bywa używana „do różnych celów”, a wizerunek węża pojawia się m.in. na płycie zespołu Metallica. Przyznał też, że po ten symbol często sięgali wolnościowcy.

Czy flaga Gadsdena mówi coś o poglądach sprawcy zamachu w Krakowie?

Według prokuratury flaga nie przesądza o poglądach sprawcy, choć sam symbol ma znaczenie polityczne i historyczne. „Nie ma oczywistych konotacji, przynajmniej jeśli chodzi o moją wiedzę” - mówił prok. Nowak.

W pokoju sprawcy nie znaleziono symboli powszechnie kojarzonych ze skrajną prawicą ani ze skrajną lewicą. „Kategorycznie stwierdzamy, iż na razie jest za wcześnie na mówienie o motywach inspiracji, jakiejś ideologii” - powiedział rzecznik, dodając: „Nie mamy danych, które pozwalają na kategoryczne określenie oceny motywacji”. Prokurator spędził w mieszkaniu sprawcy 13 godzin. „Nie ma tam nic oczywistego, co można byłoby przekazać” - relacjonował rzecznik.

Inaczej wypowiadał się szef MSWiA Marcin Kierwiński. Kilka godzin po zamachu powiedział, że sprawca był „zafascynowany ideologiami skrajnie prawicowymi”, i zastrzegł, że wymaga to weryfikacji w śledztwie. Opozycja i część komentatorów uznały te wnioski za przedwczesne. Rzecznik prokuratury odmówił komentowania słów ministra.

Co oznacza flaga Gadsdena i hasło „Don't Tread on Me”?

Flaga Gadsdena oznacza gotowość do obrony wolności, a w 1775 r. symbolizowała sprzeciw wobec brytyjskiej dominacji. Przedstawia zwiniętego, gotowego do ataku grzechotnika na żółtym tle i napis „Don't Tread on Me”, czyli „Nie depcz mnie”. Według Wirtualnej Polski powstała w 1775 r., w czasie amerykańskiej walki o niepodległość, a jej projekt przypisuje się Christopherowi Gadsdenowi.

Grzechotnik był symbolem kolonii, zanim powstała flaga. Według angielskiej Wikipedii Benjamin Franklin pierwszy raz sięgnął po ten motyw w 1751 r. w satyrycznym tekście w „The Pennsylvania Gazette”. W 1754 r., w czasie wojny z Francuzami i Indianami, opublikował drzeworyt „JOIN, or DIE”: węża pociętego na osiem części, które oznaczały kolonie.

W grudniu 1775 r. Franklin, pod pseudonimem „American Guesser”, opisał w „Pennsylvania Journal” grzechotnika jako symbol amerykańskiej czujności. Ten wąż, pisał, nigdy nie atakuje pierwszy, a gdy już walczy, nigdy się nie poddaje.

Kto dziś używa flagi Gadsdena?

Flagi Gadsdena używają dziś bardzo różne grupy: libertarianie, zwolennicy prawa do broni, żołnierze sił specjalnych, a motyw węża trafił też do popkultury. Według angielskiej Wikipedii libertarianie sięgnęli po nią w latach 70. XX wieku jako po symbol praw jednostki i ograniczonej władzy, a od 2009 r. szeroko wykorzystywali ją zwolennicy ruchu Tea Party. Według serwisu EBSCO Research Starters flaga stała się też symbolem innych idei amerykańskiej prawicy, m.in. natywizmu, prawa do posiadania broni i innych spraw konserwatywnych.

Wirtualna Polska również wymienia środowiska libertariańskie i zwolenników prawa do broni. Zaznacza, że flaga pojawiała się także na demonstracjach skrajnej prawicy, w tym podczas szturmu na Kapitol 6 stycznia 2021 r.

Interia, powołując się na serwis Demagog, podaje, że flagę Gadsdena nosi się na mundurach różnych oddziałów sił specjalnych. W 2019 r. miał ją członek brytyjskiego SAS podczas operacji w Nairobi. Wąż z flagi pojawia się też na płycie Metalliki, o czym przypomniał prokurator. Symbol bywa przedmiotem sporów: według Wikipedii w 2023 r. szkoła w Kolorado wycofała się z zakazu naszywki z motywem Gadsdena po fali krytyki.

Stąd mowa prokuratury o różnych znaczeniach: tego samego symbolu używają ludzie o odmiennych poglądach i w różnych celach.

Co wiadomo o zamachu w Krakowie?

Sukiennice i wieże Bazyliki Mariackiej na Rynku Głównym w Krakowie w słoneczny dzień
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Piotr Kalinowski / Pexels, licencja Pexels

W sobotę 7 listopada 2026 r. około godz. 15:00 sprawca wjechał samochodem na Rynek Główny w Krakowie i zaczął strzelać do ludzi. Zginęło sześć osób. Według Wprost rannych zostało 16 osób, w tym dwóch policjantów; Wirtualna Polska i „Do Rzeczy” piszą o kilkunastu rannych.

Według Wirtualnej Polski podczas interwencji doszło do wymiany ognia, a 24-letni sprawca został postrzelony i zatrzymany. Zmarł w szpitalu w poniedziałek 9 listopada nad ranem, zanim przedstawiono mu zarzuty. W jego domu rodzinnym w Ostrowcu Świętokrzyskim znaleziono ciała trzech osób: rodziców i siostry sprawcy. Prokuratura uważa, że za oba ataki odpowiada ten sam mężczyzna, a zdarzenie kwalifikuje jako przestępstwo o charakterze terrorystycznym.

Oś czasu:

  • 7 listopada, około godz. 15:00: atak na Rynku Głównym w Krakowie.
  • 8-9 listopada: żałoba narodowa ogłoszona przez prezydenta Karola Nawrockiego.
  • 9 listopada nad ranem: sprawca umiera w szpitalu.
  • 9 listopada: konferencja prokuratury z informacjami o broni i fladze w pokoju sprawcy.

Jakie inne symbole i przedmioty sprawcy badają służby?

Specjaliści badają emblematy i naszywki zabezpieczone u sprawcy. „To wszystko jest przedmiotem badania przez prokuraturę” - powiedziała w TOK FM rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka.

Najwięcej uwagi przyciągnęła naszywka wiązana z banderą pirata Czarnobrodego. Według serwisu Demagog, na który powołuje się Interia, nie świadczy ona o przynależności do żadnej konkretnej formacji wojskowej. Analityk OSINT Jarosław Wolski ocenił, że to popularny motyw militarnej popkultury, a w przypadku sprawcy ma „zerowe znaczenie”.

Śledczy zabezpieczyli też broń. Według Wprost przy sprawcy i w jego samochodzie znaleziono cztery sztuki broni, czyli dwa karabiny AR-15 i dwa pistolety, oraz około 500 sztuk dodatkowej amunicji. Pozwolenie, które sprawca miał od marca, obejmowało jeden karabin i jeden pistolet. Sprawca ćwiczył na strzelnicy.

Kim był Christopher Gadsden?

Christopher Gadsden był politykiem z Karoliny Południowej i jednym z głównych przywódców tamtejszego ruchu patriotów w czasie rewolucji amerykańskiej. Według angielskiej Wikipedii urodził się 16 lutego 1724 r., zmarł 28 sierpnia 1805 r. i współzałożył organizację Synów Wolności w Charleston.

Reprezentował Karolinę Południową na Pierwszym Kongresie Kontynentalnym w 1774 r. i na Drugim w 1775 r. W 1776 r. został generałem brygady Armii Kontynentalnej, a w latach 1780-1782 był wicegubernatorem Karoliny Południowej.

Flagę zaprojektował w 1775 r. i przekazał komodorowi Esekowi Hopkinsowi. Hopkins 20 grudnia 1775 r. wywiesił ją jako osobistą banderę na okręcie USS Alfred, a dwa dni później Kongres mianował go głównodowodzącym Marynarki Kontynentalnej. We wczesnej fazie wojny flagę nosili też żołnierze piechoty morskiej, czyli Continental Marines. 9 lutego 1776 r. Gadsden przekazał Kongresowi żółtą flagę z grzechotnikiem, którą dziennik Kongresu odnotował jako „elegancki sztandar” dla głównodowodzącego amerykańskiej marynarki.

Więcej z działu Polska

Wszystkie tematy z działu Polska