Leszek Balcerowicz o wydatkach socjalnych po decyzji S&P

Aktualizacja Pierwsza wersja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 9W Trends: 200+

Odpowiedź w skrócie

W „Poranku TOK FM”, tydzień po tym, jak S&P zmieniła perspektywę ratingu Polski na negatywną, Leszek Balcerowicz powiedział, że większość wydatków socjalnych nie ma uzasadnienia. Dodał, że z oceną agencji trudno się nie zgodzić. Zapytany, czy popiera m.in. zniesienie 13. i 14. emerytury oraz babciowego, odpowiedział według Wprost, że „to nie jest wystarczające na dłuższą metę”.

Leszek Balcerowicz mówi do mikrofonu, siedząc w fotelu na Przystanku Woodstock 2008
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Ralf Lotys (Sicherlich) / Wikimedia Commons, licencja CC BY 3.0

Co wiemy teraz

  1. Nowe„Rzeczpospolita” opisuje wywiad. Według Balcerowicza od 2022 roku sytuację fiskalną pogorszyły wydatki socjalne, a nie obniżki podatków. Jego zdaniem większość tych wydatków nie miała uzasadnienia ani ekonomicznego, ani społecznego.

  2. NoweW „Poranku TOK FM” Balcerowicz ostrzegł, że państwo traci najwięcej zaufania wtedy, gdy dochodzi do kryzysu fiskalnego.

  3. NoweDziennikarz zapytał go o zniesienie 13. i 14. emerytury, babciowego i zrównanie wieku emerytalnego. Według serwisu Biznes Wprost Balcerowicz odpowiedział, że „to nie jest wystarczające na dłuższą metę”.

  4. NoweO decyzji S&P powiedział, że „trudno nie zgodzić się z opinią agencji ratingowych”.

  5. NoweTydzień przed wywiadem S&P zmieniła perspektywę ratingu Polski ze stabilnej na negatywną. Jako powód wskazała gwałtownie rosnące zadłużenie.

Co Leszek Balcerowicz powiedział o wydatkach socjalnych w TOK FM?

Pomarszczone dłonie starszej osoby przeliczające garść monet na ciemnym tle
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Frantisek_Krejci / Pixabay, licencja Pixabay

Leszek Balcerowicz powiedział w „Poranku TOK FM”, że od 2022 roku sytuacja fiskalna Polski pogorszyła się przez wydatki socjalne, a nie przez obniżki podatków. Według serwisu Biznes Wprost jego wypowiedź brzmiała tak: „W Polsce od 2022 roku nastąpiło pogorszenie sytuacji fiskalnej, i to nie ze względu na obniżenie podatków, ale na wydatki. Wydatki nie na obronę, a wydatki socjalne, spośród których większość nie miała uzasadnienia ani ekonomicznego, bo nie wspierały naszej gospodarki, ani społecznego, bo nie trafiały w większości do ludzi o niższych dochodach”.

Balcerowicz oddziela więc wydatki na obronę od wydatków socjalnych i krytykuje tylko te drugie. Według serwisu Forsal.pl powiedział to w odpowiedzi na pytanie o ocenę agencji S&P. Stwierdził wtedy wprost, że jego zdaniem większość wydatków socjalnych nie ma uzasadnienia.

Tę samą wypowiedź podają trzy redakcje: Biznes Wprost, Forsal.pl i „Rzeczpospolita”. „Rzeczpospolita” opisała wywiad 16 listopada 2026 roku, ale nie wspomina o S&P, 800 plus ani 13. emeryturze. Te wątki potwierdzają tylko Wprost i Forsal.pl.

Co Balcerowicz mówi o 800 plus i 13. emeryturze?

Leszek Balcerowicz nie wezwał w tym wywiadzie wprost do zniesienia 13. emerytury. Temat pojawił się w pytaniu dziennikarza. Prowadzący zapytał, czy Balcerowicz popiera takie postulaty jak zniesienie 13. i 14. emerytury, babciowego i zrównanie wieku emerytalnego. Według serwisu Biznes Wprost odpowiedział, że „to nie jest wystarczające na dłuższą metę”.

Z tej odpowiedzi wynika, że jego zdaniem takie kroki nie wystarczą. Źródła nie przytaczają jednak jego słów o samej 13. emeryturze. Forsal.pl w tytule łączy Balcerowicza z likwidacją babciowego, choć według Wprost to świadczenie wymienił dziennikarz.

Postulat likwidacji 800 plus nie jest nowy. Według Wprost i Forsal.pl Balcerowicz mówił publicznie już wcześniej, że należy zlikwidować to świadczenie. Forsal.pl streszcza jego stanowisko tak: większość świadczeń nie daje wystarczających korzyści ani gospodarce, ani osobom naprawdę potrzebującym. To streszczenie redakcji, a nie cytat.

Słowa Balcerowicza są jego opinią. W materiałach, na których opiera się ten tekst, nie ma informacji, by rząd zapowiedział likwidację 800 plus albo 13. emerytury.

Przed czym Balcerowicz ostrzega w sprawie długu Polski?

Leszek Balcerowicz ostrzega przed kryzysem fiskalnym. Jego zdaniem to on najmocniej podważa zaufanie obywateli do państwa. Gdy usłyszał, że odbieranie świadczeń też odbierze państwu zaufanie, odpowiedział: „Największa utrata zaufania do państwa następuje wtedy, kiedy dochodzi do kryzysu fiskalnego”. Ten cytat podają Biznes Wprost, Forsal.pl i „Rzeczpospolita”.

Według „Rzeczpospolitej” Balcerowicz przypomniał też, że politycy niczego nie dają od siebie. Rozdają pieniądze zabrane ludziom w podatkach. Gdy podatki nie wystarczają, tak jak w Polsce, pieniądze pochodzą z zadłużania.

„Rzeczpospolita” pisze, że słowa „To żałosne” Balcerowicz skierował do przedstawicieli rządu. Chodziło o tych, którzy przekonują, że dług publiczny Polski jest wciąż niższy niż w innych krajach. Gazeta dała tekstowi tytuł „Balcerowicz uderza w politykę rządu. „To żałosne”. Ostrzega przed kryzysem”. W leadzie dodała, że Balcerowicz zarzuca politykom rozdawanie pieniędzy i nadmierne zadłużanie.

Jak według Balcerowicza ograniczać deficyt?

Leszek Balcerowicz chce ograniczać deficyt przede wszystkim przez cięcie wydatków państwa, a nie przez podnoszenie podatków. Według „Rzeczpospolitej” opowiedział się w TOK FM za konsolidacją fiskalną, najlepiej przez cięcie wydatków. Według „Rzeczpospolitej” mówił też, że pod względem relacji podatków do PKB „jesteśmy w czołówce Europy”.

Forsal.pl przypomina, że Balcerowicz podkreślał to wielokrotnie. Według streszczenia tej redakcji z jego oceny świadczeń wynika postulat: ograniczyć część programów socjalnych i zreformować system emerytalny. To również streszczenie, nie cytat.

Co S&P zmieniła w ratingu Polski i dlaczego?

S&P zmieniła perspektywę ratingu Polski ze stabilnej na negatywną. Ocenę zobowiązań w walucie zagranicznej utrzymała na poziomie A-/A-2. Rating zobowiązań w walucie krajowej obniżyła z A/A-1 do A-/A-2. Tak podają Biznes Wprost i Forsal.pl.

Według agencji gwałtownie rosnący dług może ograniczyć zdolność rządu do reagowania na wstrząsy i zaszkodzić wzrostowi gospodarczemu. S&P zwraca też uwagę, że przed wyborami parlamentarnymi trudniej będzie prowadzić politykę gospodarczą. Wymienia także weta prezydenta Karola Nawrockiego. Głównym atutem, który podtrzymuje ocenę Polski, pozostaje według S&P odporność jej gospodarki. Na lata 2027-2029 agencja zakłada realny wzrost PKB na poziomie przeciętnie około 3 proc. w skali roku.

Oś czasu wygląda tak. Według opisu komunikatu Ministerstwa Finansów 8 maja 2026 roku S&P utrzymała rating A-/A-2 z perspektywą stabilną. W listopadzie zmieniła perspektywę na negatywną, a tydzień później Balcerowicz udzielił wywiadu w TOK FM. Żadne źródło nie podaje dokładnej daty listopadowej decyzji.

Forsal.pl wyjaśnia, że przy negatywnej perspektywie rating na razie się nie zmienia. Rośnie jednak ryzyko jego obniżenia w średnim horyzoncie, a rynki finansowe odczytują to jako sygnał ostrzegawczy. Niższy rating oznaczałby dla państwa droższe finansowanie długu.

Jak na decyzję S&P odpowiedział minister finansów?

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański odpowiedział, wskazując na weta prezydenta. Zacytował fragment uzasadnienia S&P: „Rząd premiera Donalda Tuska napotyka ograniczenia w realizacji swoich planów legislacyjnych i konsolidacji finansów publicznych ze względu na weta prezydenta Karola Nawrockiego, politycznie związanego z opozycyjnym Prawem i Sprawiedliwością (PiS)”.

Na platformie X Domański napisał, że rząd mimo prezydenckich wet nadal będzie wzmacniał finanse państwa. Tak podają Forsal.pl i Biznes Wprost.

Te trzy głosy kładą akcent w różnych miejscach. S&P wskazuje rosnący dług, kalendarz wyborczy i weta. Domański podkreśla weta. Balcerowicz widzi przyczynę w wydatkach socjalnych od 2022 roku. Na stronach MF na gov.pl nie znaleziono komunikatu o listopadowej decyzji S&P. Jest tylko komunikat o decyzji z maja.

Kim jest Leszek Balcerowicz?

Leszek Balcerowicz jest ekonomistą. Był ministrem finansów w latach 1989-1991 i 1997-2000, a także wicepremierem i prezesem NBP. Według Wikipedii urodził się 19 stycznia 1947 roku w Lipnie. Jako wicepremier i minister finansów pracował w rządach Tadeusza Mazowieckiego, Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jerzego Buzka. Narodowym Bankiem Polskim kierował od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 roku. W latach 1995-2000 przewodniczył Unii Wolności, a w 2007 roku stanął na czele rady fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju.

Jego nazwisko nosi plan Balcerowicza, czyli program przejścia od gospodarki scentralizowanej do rynkowej. Wszedł w życie 1 stycznia 1990 roku. Składał się z 10 ustaw. Przewidywały one m.in. wewnętrzną wymienialność złotego, zakaz finansowania deficytu przez bank centralny i możliwość upadłości nierentownych przedsiębiorstw państwowych.

Według „Rzeczpospolitej” w tej samej rozmowie w TOK FM Balcerowicz krytykował też Bogdana Święczkowskiego i prezesa NBP Adama Glapińskiego.

Czym są 800 plus i 13. emerytura?

800 plus to świadczenie wychowawcze na dziecko, a 13. emerytura to dodatkowe świadczenie dla osób, które 31 marca mają prawo do emerytury lub renty. Według portalu Prawo.pl program „Rodzina 500 plus” działa od 1 kwietnia 2016 roku. Od 1 stycznia 2024 roku świadczenie wzrosło do 800 zł na dziecko. Kwotę podniesiono z urzędu, bez nowego wniosku. Wnioski przyjmuje i rozpatruje ZUS, który też wypłaca pieniądze.

Według portalu Infor.pl 13. emerytura przysługuje osobom, które 31 marca mają prawo do emerytury lub renty. ZUS wypłaca ją bez wniosku, razem ze zwykłym świadczeniem. W 2026 roku pierwsze wypłaty przypadły 1 kwietnia.

Więcej z działu Gospodarka

Wszystkie tematy z działu Gospodarka