Zbigniew Kapiński: kim jest i czego dotyczy wniosek

Aktualizacja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyW Trends: 500+

Odpowiedź w skrócie

Zbigniew Kapiński jest Pierwszym Prezesem Sądu Najwyższego od 27 maja 2026 r. Jego wniosek ma doprowadzić do tego, by pełny skład SN rozstrzygnął, czy wolno kwestionować powołania sędziowskie i czy za takie działania grozi odpowiedzialność dyscyplinarna lub karna. Tak zakres sprawy opisują „Fakt” i „Rzeczpospolita”.

Rzeźby przed budynkiem Sądu Najwyższego w Warszawie w 2022 roku
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Basia Łabaj / Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0

Co wiemy teraz

  1. 05.11.2026: na ten dzień zaplanowano posiedzenie pełnego składu Sądu Najwyższego, na którym ma zostać podjęta uchwała.

  2. Według „Faktu” wniosek dotyczy rozstrzygnięcia sporu o kwestionowanie powołań sędziowskich.

  3. Według sędziego Piotra Prusinowskiego, cytowanego przez „Rzeczpospolitą”, uchwała ma objąć dopuszczalność kwestionowania statusu sędziego oraz odpowiedzialność dyscyplinarną i karnoprawną za takie działania.

  4. 27.05.2026: Zbigniew Kapiński został Pierwszym Prezesem SN. Od 27.05.2023 kierował pracą Izby Karnej SN.

Czego dotyczy wniosek Zbigniewa Kapińskiego?

Dłoń trzymająca drewniany młotek sędziowski nad podstawką na drewnianym stole
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. SHOX ART / Pexels, licencja Pexels

Wniosek Zbigniewa Kapińskiego dotyczy sporu o to, czy wolno kwestionować powołania sędziowskie i jakie konsekwencje może to nieść dla sędziów. Tak zakres sprawy przedstawiają media, które o niej informowały.

Według „Faktu” Pierwszy Prezes SN chce, aby spór o kwestionowanie powołań sędziowskich rozstrzygnął pełny skład Sądu Najwyższego. Gazeta podała też, że wniosek zawiera pytanie, czy sędziowie podważający wyroki wydane przez neosędziów mogą ponosić odpowiedzialność dyscyplinarną lub karną.

Podobnie zakres planowanej uchwały opisał sędzia Piotr Prusinowski, cytowany przez „Rzeczpospolitą”. Według niego pełny skład SN ma się wypowiedzieć w dwóch kwestiach: czy dopuszczalne jest kwestionowanie statusu sędziego oraz czy za takie działania grozi odpowiedzialność dyscyplinarna i karnoprawna.

Inne redakcje opisały sprawę własnymi słowami. Polskie Radio 24 napisało, że 5 listopada ma zostać podjęta uchwała dotycząca „legalizacji neosędziów”. Portal TVN24 podał w tytule materiału, że Pierwszy Prezes SN złożył wniosek w sprawie podważania powołań sędziowskich. W tym samym tytule znalazła się krytyczna ocena, według której szykuje się próba prawnego absurdu. To opinia przytoczona przez media, a nie ustalenie Sądu Najwyższego.

Z relacji wynika jedynie ogólny zakres sprawy. Przytaczane materiały nie podają pełnej treści wniosku ani jego sygnatury.

Kiedy pełny skład SN ma zająć się sprawą?

Pełny skład Sądu Najwyższego ma zająć się sprawą 5 listopada 2026 r. Termin ten podała „Rzeczpospolita”, powołując się na sędziego Piotra Prusinowskiego.

Według sędziego Prusinowskiego na tym posiedzeniu ma zostać podjęta uchwała. Tę samą datę podało Polskie Radio 24. Przekazane materiały nie pozwalają przesądzić treści ani skutków planowanej uchwały.

Ustawa o Sądzie Najwyższym przewiduje pełny skład między innymi wtedy, gdy SN ma odstąpić od uchwały mającej moc zasady prawnej. Uchwałę pełnego składu podejmuje się wtedy przy obecności co najmniej dwóch trzecich sędziów każdej z izb. Ten przepis opisuje ogólne zasady działania SN i nie przesądza, jak przebiegnie posiedzenie zaplanowane na 5 listopada.

Kim jest Zbigniew Kapiński?

Zbigniew Kapiński jest Pierwszym Prezesem Sądu Najwyższego od 27 maja 2026 r. Tak podaje Sąd Najwyższy na stronie poświęconej Pierwszemu Prezesowi.

Wcześniej, od 27 maja 2023 r., Zbigniew Kapiński był prezesem SN kierującym pracą Izby Karnej. Według informacji Sądu Najwyższego jego kariera wyglądała tak:

  • Rok 1988: ukończenie studiów prawniczych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
  • Rok 1990: złożenie egzaminu sędziowskiego.
  • 23 czerwca 2022 r.: powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego.
  • 27 maja 2023 r.: objęcie funkcji prezesa SN kierującego pracą Izby Karnej.
  • 27 maja 2026 r.: objęcie funkcji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

Polskie Radio 24 podało, że Zbigniew Kapiński kieruje Sądem Najwyższym od maja.

Jaką rolę ma Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego?

Drewniany stół w sali sądowej z mikrofonami i tabliczką Pozwany
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. SHOX ART / Pexels, licencja Pexels

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego kieruje pracami SN i reprezentuje go na zewnątrz. Tak tę funkcję określa ustawa o Sądzie Najwyższym w Internetowym Systemie Aktów Prawnych.

Według Sądu Najwyższego Pierwszego Prezesa powołuje Prezydent RP na sześcioletnią kadencję. Wybiera go spośród sędziów SN w stanie czynnym, z grona pięciu kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN.

Ustawa daje Pierwszemu Prezesowi również narzędzie, które pozwala ujednolicać orzecznictwo. Jeśli sądy powszechne, wojskowe albo sam Sąd Najwyższy różnie wykładają te same przepisy, Pierwszy Prezes SN lub prezes SN może złożyć wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego. Rozpoznaje go skład siedmiu sędziów albo inny odpowiedni skład SN.

Według „Faktu” Kapiński chce rozstrzygnięcia sprawy przez pełny skład SN. Przekazane materiały nie wskazują podstawy prawnej jego wniosku.

To wyjaśnienie dotyczy samej funkcji i jej ustawowych narzędzi. Nie rozstrzyga sporu prawnego, którego dotyczy wniosek.

Co oznacza określenie „neosędziowie” w tej sprawie?

KPRM używa określenia „neosędziowie” wobec osób, które według tego źródła zostały nieprawidłowo powołane od 2018 r. przy udziale KRS.

W materiale Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, dotyczącym projektu ustawy, określenie to oznacza osoby nieprawidłowo powołane na urząd od 2018 r. Kancelaria wiąże ten problem z powołaniami, w których od 2018 r. uczestniczyła Krajowa Rada Sądownictwa. Takie określenie zastosowano w materiale KPRM dotyczącym projektu ustawy.

Tło zmian opisał Europejski Trybunał Praw Człowieka. Ustawa z 8 grudnia 2017 r., zmieniająca ustawę o KRS, weszła w życie 17 stycznia 2018 r. Na jej podstawie Sejm zyskał kompetencję do wyboru 15 sędziowskich członków KRS na wspólną czteroletnią kadencję.

Opis tego określenia nie przesądza statusu konkretnych sędziów ani legalności poszczególnych powołań. W sprawie, którą ma się zająć pełny skład SN, przedmiotem planowanej uchwały jest według relacji medialnych coś innego. Chodzi o to, czy wolno kwestionować status sędziego i czy za takie działania grozi odpowiedzialność dyscyplinarna lub karna.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Osoby, których sprawy dotyczą powołań sędziowskich, powinny zwrócić się do adwokata lub radcy prawnego.

Źródła:

Więcej z działu Polska

Wszystkie tematy z działu Polska