Andrzej Szejna: dlaczego chce usunięcia Święczkowskiego
Odpowiedź w skrócie
18 października Andrzej Szejna zażądał w programie „Śniadanie Rymanowskiego” prawnie skutecznego uchylenia immunitetu Bogdanowi Święczkowskiemu, a potem usunięcia go z funkcji prezesa i z Trybunału Konstytucyjnego. Uzasadnia to oceną, że Święczkowski blokuje pracę osób wybranych przez Sejm, w tym Macieja Berka. Szejna odrzucił przy tym wariant siłowy.

Co wiemy teraz
Andrzej Szejna powiedział, że Bogdanowi Święczkowskiemu trzeba w prawnie skuteczny sposób uchylić immunitet, a następnie usunąć go ze stanowiska i z TK.
Jako powód wskazał swoją ocenę, że Święczkowski blokuje pracę osób wybranych przez Sejm.
Według WP Szejna uważa Święczkowskiego za główną przeszkodę w tym, by nowe osoby zaczęły pracę w TK.
Szejna odrzucił scenariusz wyprowadzenia Święczkowskiego przez policję i wskazał drogę prawną przez immunitet.
Konstytucja RP: bez wcześniejszej zgody TK sędziego Trybunału co do zasady nie można pociągnąć do odpowiedzialności karnej ani pozbawić wolności.
Dlaczego Andrzej Szejna chce usunięcia Bogdana Święczkowskiego?
Andrzej Szejna chce usunięcia Bogdana Święczkowskiego, bo uważa, że prezes TK nie dopuszcza do pracy osób wybranych przez Sejm. Tak swój postulat uzasadnił 18 października w programie „Śniadanie Rymanowskiego”. Według portalu Polsat News nazwał wtedy Święczkowskiego „politycznym bramkarzem, a nie prezesem tego Trybunału”. To ocena polityka, a nie ustalenie sądu ani innego organu.
WP zrelacjonowała tę wypowiedź podobnie. Według serwisu Szejna widzi w Święczkowskim przede wszystkim przeszkodę w tym, by nowi sędziowie wybrani przez Sejm zaczęli wykonywać obowiązki w Trybunale. Szejna postulował najpierw prawnie skuteczne uchylenie immunitetu, a następnie usunięcie Święczkowskiego ze stanowiska i z Trybunału.
Wypowiedź Szejny jest częścią szerszego sporu o skład Trybunału. Szejna mówi o legalnie wybranych przez Sejm sędziach, których prezes blokuje. Święczkowski przedstawia sprawę inaczej. Według tygodnika „Wprost” twierdzi on, że przynajmniej jedna z tych osób, Maciej Berek, nie objęła jeszcze urzędu. To stanowiska dwóch stron sporu, a nie rozstrzygnięcie prawne.
Co wydarzyło się w sprawie Macieja Berka?
WP podała, że Maciej Berek złożył w Sejmie ślubowanie sędziego TK, ale potem Bogdan Święczkowski nie dopuścił go do orzekania. Według serwisu ślubowanie odbyło się w środę, a Berek użył w nim formuły, że składa je wobec prezydenta. Sprawa Berka jest jednym z opisanych w materiałach przykładów sporu o dopuszczenie osób wybranych przez Sejm do pracy w TK.
Do sporu doszło też przy wejściu do Trybunału, a obie strony opisują to zdarzenie różnie. Według tygodnika „Wprost” Berek złożył zawiadomienie do prokuratury. Twierdzi w nim, że Święczkowski fizycznie zagrodził mu drogę i wypchnął go z korytarza, choć sam zaznacza, że szarpaniny nie było. Święczkowski, w relacji tego samego tygodnika, odpowiada, że stanął w drzwiach i nie pozwolił Berkowi przejść, bo jego zdaniem Berek nie objął jeszcze urzędu sędziego. Relacje są sprzeczne co do tego, czy Święczkowski wypchnął Berka lub doszło do fizycznego starcia; materiały nie rozstrzygają tej rozbieżności.
Dostarczone materiały nie zawierają rozstrzygnięcia prawnego dotyczącego statusu Berka ani oceny zgodności zachowania Święczkowskiego z prawem. Szczegóły tego wątku opisujemy w tekście o tym, jak wygląda spór o ślubowanie i miejsce Macieja Berka w TK.
Jaką drogę wskazuje Szejna po usunięciu Święczkowskiego?
Andrzej Szejna proponuje drogę prawną przez uchylenie immunitetu, a po usunięciu Święczkowskiego zwołanie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK. Według portalu Polsat News wprost odrzucił scenariusz, w którym policja siłą wyprowadza prezesa Trybunału z budynku. Zamiast tego mówił o działaniach prawnych dotyczących immunitetu.
WP zrelacjonowała, że według Szejny po odsunięciu Święczkowskiego powinno zebrać się Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK. To kolejność zaproponowana przez polityka. Nie jest to opis obowiązującej i kompletnej procedury, a materiały nie wyjaśniają, na jakiej podstawie prawnej sędzia TK miałby zostać usunięty w tej sytuacji.
Przepisy opisują przy tym, jak wygląda sam wniosek o uchylenie immunitetu. Według ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego wniosek o zgodę na pociągnięcie sędziego TK do odpowiedzialności karnej albo na pozbawienie go wolności składa Prokurator Generalny (art. 21). W sprawach prywatnoskargowych robi to oskarżyciel prywatny po wniesieniu sprawy do sądu.
O zgodzie decyduje Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK uchwałą podjętą bezwzględną większością głosów sędziów biorących udział w głosowaniu. Musi to zrobić najpóźniej miesiąc po złożeniu wniosku, a sędzia, którego dotyczy wniosek, nie uczestniczy w naradzie ani w głosowaniu (art. 23). Zgromadzenie Ogólne pojawia się więc w przepisach już na etapie immunitetu, a nie dopiero po ewentualnym odejściu prezesa. W tekście o tym, jakie są najnowsze działania prokuratury wokół Trybunału Konstytucyjnego, opisujemy, co dzieje się po stronie organów ścigania.
W relacjach z 18 października nie ma stanowiska Święczkowskiego wobec samego postulatu uchylenia immunitetu i usunięcia go z TK.
Co Konstytucja mówi o TK i immunitecie jego sędziów?
Konstytucja stanowi, że TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Sejm, a art. 196 określa ich immunitet oraz szczególny wyjątek dotyczący ujęcia na gorącym uczynku. Według art. 194 Konstytucji Sejm wybiera każdego sędziego indywidualnie, na 9 lat. Prezesa i wiceprezesa Trybunału powołuje Prezydent RP spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK. Prezes nie jest więc wybierany przez Sejm, tylko powoływany przez prezydenta z grona sędziów wskazanych przez samo Zgromadzenie.
Ochronę immunitetową zapewnia art. 196 Konstytucji. Bez wcześniejszej zgody Trybunału sędziego TK co do zasady nie można pociągnąć do odpowiedzialności karnej ani pozbawić wolności. Wyjątkiem jest ujęcie na gorącym uczynku w warunkach opisanych w tym artykule.
Szczegóły regulują ustawy. Ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym wymienia dwa organy Trybunału: Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK i Prezesa Trybunału. Sprawy immunitetu, nietykalności osobistej i odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów przekazuje do odrębnej ustawy, czyli ustawy o statusie sędziów TK.
Art. 18 tej ustawy wymienia sytuacje, w których mandat sędziego TK wygasa przed końcem kadencji: śmierć, zrzeczenie się urzędu, prawomocne skazanie za określone przestępstwo umyślne albo prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o złożeniu z urzędu. Uchylenie immunitetu i utrata miejsca w Trybunale to zatem w przepisach dwie różne sprawy. Materiały z 18 października nie przesądzają, czy wobec Święczkowskiego są podstawy do któregokolwiek z tych kroków. Ten tekst wyjaśnia spór i obowiązujące przepisy, nie jest opinią prawną.
Więcej z działu Polska
-
Alert RCB w nocy: dlaczego przyszedł i co oznaczaAlert RCB z nocy z czwartku na piątek dostali mieszkańcy części Lubelszczyzny i Podkarpacia. Wyjaśniamy, dlaczego i co zrobiło wojsko. -
Zbigniew Ziobro na CPAC w Mar-a-Lago: Żurek o karnecieMinister Waldemar Żurek w TVN24: Zbigniew Ziobro był na CPAC w Mar-a-Lago dzięki wykupionemu karnetowi, nie znajomościom. Co wiemy o sprawie. -
Wypadek na A2 w Lubuskiem: przebieg i ruch pasem awaryjnymWtorek 17.11, A2 między Rzepinem a Torzymiem: bus wjechał w ciężarówkę drogowców, a urwane koło trafiło w auto na drugiej jezdni. Ruch szedł pasem awaryjnym. -
Szymon Hołownia i Watykan: opinia Konwentu i co dalejKonwent Służby Zagranicznej pozytywnie ocenił kandydaturę Hołowni na ambasadora przy Stolicy Apostolskiej. Co jeszcze musi się stać i co zrobi prezydent?