Barbara Nowacka: zmiany prawa dla szkół
Odpowiedź w skrócie
Barbara Nowacka zapowiedziała zmianę przepisów, która ma dać dyrektorom szkół większe kompetencje do reagowania na zagrożenia. MEN wymienia też wzmocnienie kontroli dostępu do budynków, bezpieczeństwo zajęć i jasne procedury bezpieczeństwa. Do chwili publikacji resort nie przedstawił projektu przepisów ani zasad ewentualnej kontroli plecaków.

Co wiemy teraz
MEN: planowane rozwiązania mają rozszerzyć uprawnienia dyrektorów w zapobieganiu zagrożeniom, wzmocnić kontrolę dostępu do budynków i bezpieczeństwo zajęć.
Barbara Nowacka zapowiada zmianę przepisów, która ma dać dyrektorom większe kompetencje do reagowania na naruszenia zasad bezpieczeństwa.
Według ministry przepisy mają mieć rangę ustawy albo rozporządzenia. Trwają konsultacje z radami dyrektorskimi, do rozmów zaproszono związki zawodowe.
MEN zapowiada nowelizację rozporządzenia BHP, która ma określić obowiązki dyrektorów w zapoznawaniu społeczności szkolnej z procedurami bezpieczeństwa.
Według prokuratury uczeń zaatakował uczniów i nauczycieli niebezpiecznym narzędziem w szkole w Ostrołęce. Śledztwo dotyczy usiłowania zabójstwa.
Jakie zmiany dla szkół zapowiada Barbara Nowacka?
Barbara Nowacka zapowiada przepisy, które mają dać dyrektorom szkół większe kompetencje do reagowania na naruszenia zasad bezpieczeństwa. Według Serwisu Samorządowego PAP 9 października ministra mówiła, że resort edukacji pracuje nad taką zmianą, a regulacja ma mieć rangę ustawy albo rozporządzenia. Przepisy konsultowano już z kuratorami, trwają rozmowy z radami dyrektorskimi, a do rozmów zaproszono też związki zawodowe.
Trzy dni później resort opisał plany szerzej. Komunikat Ministerstwa Edukacji Narodowej z 12 października wymienia trzy kierunki zmian:
- rozszerzenie uprawnień dyrektorów w zapobieganiu zagrożeniom,
- wzmocnienie kontroli dostępu do budynków szkolnych,
- zwiększenie bezpieczeństwa podczas zajęć edukacyjnych.
Pierwszy z tych kierunków pokrywa się z wcześniejszą zapowiedzią ministry, dwa kolejne poszerzają ją o budynki szkolne i przebieg zajęć.
To kierunki, a nie gotowe przepisy: do chwili publikacji nie podano ich brzmienia, dokładnych uprawnień dyrektorów i nauczycieli, warunków kontroli ani daty wejścia w życie. Osobno opisujemy działania Barbary Nowackiej dotyczące spraw uczniów.
Czy szkoła będzie mogła kontrolować plecak ucznia?
Dziś nie, a zapowiedź ministry mówi o interwencji wobec niebezpiecznego przedmiotu, nie o przeszukiwaniu plecaków. Według materiału opublikowanego w serwisie Samorząd Rzeczypospolitej Polskiej żaden przepis polskiego prawa nie pozwala nauczycielowi ani dyrektorowi przeszukiwać telefonu ucznia ani jego rzeczy osobistych, w tym plecaka i ubrań. Materiał przywołuje art. 47 Konstytucji RP, który chroni życie prywatne, i wskazuje, że przeglądanie zawartości plecaka, torby lub ubrań ucznia, na przykład w celu sprawdzenia telefonu, nie ma podstawy prawnej.
Tak samo stan prawny opisała Barbara Nowacka. Według Polskiego Radia 24 ministra powiedziała, że dziś nauczyciel ani dyrektor nie mogą przeszukać plecaka ucznia ani odebrać przedmiotu, który może być niebezpieczny. W przykładzie opisanym przez redakcję taki przedmiot może odebrać policja lub straż miejska. Nowacka zapowiedziała zmianę przepisów tak, aby dyrektor mógł interweniować wobec niebezpiecznego przedmiotu.
Możliwość interwencji wobec niebezpiecznego przedmiotu to coś innego niż prawo do przymusowego przeszukania plecaka. Ta różnica ma znaczenie dla uczniów i rodziców, bo przesądza o zakresie ingerencji w rzeczy osobiste. Pierwsze oznacza reakcję na konkretny przedmiot, który może zagrażać innym, drugie sprawdzanie rzeczy osobistych ucznia, które według materiału samorządowego dziś nie ma podstawy prawnej. Media opisują ten plan różnie: Interia pisze o prawie nauczycieli do przeszukiwania plecaków, a PAP i MEN mówią ogólniej o kompetencjach dyrektorów i kontroli dostępu.
Sama zapowiedź niczego jeszcze nie zmienia. Do czasu przyjęcia i wejścia w życie nowych przepisów obowiązuje dotychczasowy stan prawny.
Co zmieni się dla nauczycieli i dyrektorów?
Zapowiedzi dotyczą przede wszystkim dyrektorów: mają dostać większe kompetencje do reagowania na naruszenia zasad bezpieczeństwa i wprost opisane obowiązki proceduralne. TVN24 podał w tytule, że ministra zapowiada zmiany w prawie dotyczące szkół i nauczycieli. Konkretne wypowiedzi przytaczane przez Serwis Samorządowy PAP i Polskie Radio 24 mówią jednak o kompetencjach dyrektora: o reagowaniu na naruszenia zasad bezpieczeństwa i o interwencji wobec niebezpiecznego przedmiotu.
Nauczycieli dotyczy inny problem, który wskazała Nowacka. Według Polskiego Radia 24 powiedziała, że nauczyciele interweniujący w takich sytuacjach spotykali się z karami dyscyplinarnymi za przekroczenie uprawnień. Ta deklaracja pokazuje, dlaczego tak ważne jest jasne rozgraniczenie obowiązków i roli nauczycieli w szkole, także w sytuacjach zagrożenia.
Drugim filarem są obowiązki proceduralne dyrektorów. Zgodnie z komunikatem MEN z 8 października resort przygotowuje nowelizację rozporządzenia o bezpieczeństwie i higienie w szkołach. Ma ona wprost określić, że dyrektor zapoznaje uczniów, rodziców i pracowników z procedurami bezpieczeństwa. Nowelizacja ma więc objąć całą społeczność szkolną, a obowiązek przekazania procedur ma spoczywać na dyrektorze.
Dlaczego MEN zapowiada zmiany w bezpieczeństwie szkół?
MEN zapowiada zmiany po ataku w Zespole Szkół Zawodowych nr 4 w Ostrołęce, do którego doszło 7 października 2026 roku. Według Prokuratury Okręgowej w Ostrołęce około godz. 11.05 uczeń klasy maturalnej wszedł do budynku z niebezpiecznym narzędziem i zaatakował uczniów oraz nauczycieli. Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie usiłowania zabójstwa i to ona prowadzi ustalenia dotyczące ataku.
Chronologia zapowiedzi pokazuje, jak szybko resort reagował:
- 7 października: atak w szkole w Ostrołęce i wszczęcie śledztwa,
- 8 października: MEN zapowiada nowelizację rozporządzenia BHP i ćwiczenia schronienia,
- 9 października: Barbara Nowacka mówi o zmianie przepisów i konsultacjach z kuratorami, radami dyrektorskimi i związkami zawodowymi,
- 12 października: MEN przedstawia szerszy zakres planowanych rozwiązań.
Od ataku do pierwszej zapowiedzi zmian w rozporządzeniu minął jeden dzień, a do komunikatu o szerszym pakiecie rozwiązań pięć dni.
Ostrołęka nie była jedynym zdarzeniem tych dni. MSWiA podało 9 października, że nie ma twardych przesłanek, by tragiczne zdarzenia w szkołach w Ostrołęce i pod Wyszkowem oraz udaremniony atak w Sierpcu były ze sobą powiązane. Komunikat MSWiA ukazał się tego samego dnia, w którym Nowacka mówiła o zmianie przepisów. 15 października około godz. 10:00 hasło „minister edukacji” miało w Polsce według Google Trends 1000+ wyszukiwań w ostatnich godzinach.
Jakie inne zabezpieczenia są rozważane w szkołach?
MEN stawia na procedury bezpieczeństwa i ćwiczenia schronienia, a bramki, wykrywacze metali i ochroniarze to na razie temat publicznej debaty.
Według komunikatu MEN z 8 października przygotowywane zmiany mają pozwolić szkołom ćwiczyć nie tylko ewakuację, ale też schronienie w bezpiecznym miejscu, między innymi na wypadek zagrożenia atakiem z powietrza. Obok wyjścia z budynku szkoły mają więc trenować także pozostanie w nim, w bezpiecznym miejscu.
Osobny wątek to fizyczne zabezpieczenie wejść. Onet opisał debatę o instalowaniu w polskich szkołach bramek bezpieczeństwa i wykrywaczy metali. Według artykułu zwolennicy tych rozwiązań uważają, że mogłyby one pomagać w wykrywaniu niebezpiecznych przedmiotów.
Głos zabrał też Związek Nauczycielstwa Polskiego. Według Interii prezes ZNP Sławomir Broniarz powiedział, że nauczyciele są przeciążeni obowiązkami, a kontrolą plecaków powinni się zajmować ochroniarze, jeśli samorząd zapewni na nich pieniądze. Jego zdaniem samorząd, który może sobie pozwolić na bramkę wejściową, może ją zastosować, ale zabezpieczenia powinny działać obok zadań dydaktyczno-opiekuńczo-wychowawczych, a nie spadać na nauczycieli. Broniarz nie odrzuca więc bramek, ale wiąże je z możliwościami finansowymi samorządu i oddziela od pracy nauczycieli.
To stanowisko związku, a nie część projektu MEN ani przyjęty program resortu. Do chwili publikacji nie podano, czy i na jakich zasadach państwo lub samorządy miałyby finansować ochronę, bramki albo wykrywacze metali.
Więcej z działu Polska
-
Alert RCB w nocy: dlaczego przyszedł i co oznaczaAlert RCB z nocy z czwartku na piątek dostali mieszkańcy części Lubelszczyzny i Podkarpacia. Wyjaśniamy, dlaczego i co zrobiło wojsko. -
Zbigniew Ziobro na CPAC w Mar-a-Lago: Żurek o karnecieMinister Waldemar Żurek w TVN24: Zbigniew Ziobro był na CPAC w Mar-a-Lago dzięki wykupionemu karnetowi, nie znajomościom. Co wiemy o sprawie. -
Wypadek na A2 w Lubuskiem: przebieg i ruch pasem awaryjnymWtorek 17.11, A2 między Rzepinem a Torzymiem: bus wjechał w ciężarówkę drogowców, a urwane koło trafiło w auto na drugiej jezdni. Ruch szedł pasem awaryjnym. -
Szymon Hołownia i Watykan: opinia Konwentu i co dalejKonwent Służby Zagranicznej pozytywnie ocenił kandydaturę Hołowni na ambasadora przy Stolicy Apostolskiej. Co jeszcze musi się stać i co zrobi prezydent?