Kopalnia miedzi Nussir: kto ją kupił i dlaczego budzi obawy

Aktualizacja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 8W Trends: 1 tys.+

Odpowiedź w skrócie

Kopalnię miedzi Nussir koło Hammerfest w północnej Norwegii przejmuje Artiom Wołyniec, biznesmen z obywatelstwem rosyjskim i brytyjskim. Formalne przejęcie ma nastąpić do końca listopada. Wołyniec pracował dla Deripaski, Wekselberga i Kerimowa, objętych zachodnimi sankcjami. Kopalnia, uznana przez UE za projekt strategiczny, leży około 30 km od terminalu LNG na Melkøya.

Kręte drogi technologiczne i wywrotki w głębokiej kopalni odkrywkowej o tarasowych ścianach skalnych
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Mark Thomas / Pexels, licencja Pexels

Co wiemy teraz

  1. Wtorek, listopad 2026

    Minister przemysłu Cecilie Myrseth przedstawiła okoliczności transakcji na niejawnym posiedzeniu norweskiego parlamentu.

  2. Do końca listopada 2026

    Kopalnia Nussir ma formalnie przejść w ręce Artioma Wołyńca.

  3. Listopad 2026

    Położenie kopalni około 30 km od terminalu LNG Equinora na Melkøya niepokoi norweskich polityków i służby.

  4. Listopad 2026

    Politycy żądają wyjaśnień, a związki zawodowe apelują o upaństwowienie takich zakładów i złóż.

Kto kupuje kopalnię miedzi Nussir?

Bryłka rudy miedzi o złocistopomarańczowym połysku z jasnymi żyłkami na szarym tle
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Michael Griswold / Pexels, licencja Pexels

Kopalnię miedzi Nussir kupuje Artiom Wołyniec, biznesmen z obywatelstwem rosyjskim i brytyjskim. Według Money.pl i Bankier.pl formalnie przejmie ją do końca listopada 2026 roku. Money.pl pisze, że Wołyniec kopalnię już kupił, RMF24, że dopiero ma zostać jej właścicielem.

Do chwili publikacji nie podano ceny transakcji, nazwy sprzedającego ani spółki, przez którą Wołyniec kupuje kopalnię.

Jakie powiązania z Kremlem ma Artiom Wołyniec?

Artiom Wołyniec pracował dla trzech rosyjskich miliarderów z najbliższego otoczenia Władimira Putina: Olega Deripaski, Wiktora Wekselberga i Sulejmana Kerimowa. Według RMF24, Money.pl i Bankier.pl cała trójka jest objęta zachodnimi sankcjami za bliskie związki z rosyjskimi władzami, a według Money.pl i Bankier.pl także za finansowe i gospodarcze wspieranie reżimu Putina.

W życiorysie Wołyńca są dwa koncerny: energetyczno-surowcowy En+ i aluminiowy Rusał. W latach 2018-2019 zasiadał też we władzach Norylskiego Niklu. RMF24 i Bankier.pl piszą, że kierował En+ i Rusałem, Money.pl mówi o stanowiskach kierowniczych. Media piszą o sankcjach wobec oligarchów, dla których pracował, ale nie podają, czy sam Wołyniec jest nimi objęty.

Obie firmy z jego życiorysu miały już do czynienia z sankcjami. 6 kwietnia 2018 r. amerykański urząd OFAC przy Departamencie Skarbu USA objął sankcjami En+, bo kontrolował go Deripaska, a tą samą decyzją także kontrolowany przez En+ Rusał. Sankcje wobec samego Deripaski oznaczają zablokowanie całego jego majątku w zasięgu amerykańskiej jurysdykcji, także udziałów w firmach, w których ma co najmniej 50 proc. Amerykanie nie mogą z nim prowadzić żadnych interesów, bezpośrednio ani pośrednio. 19 grudnia 2018 r. OFAC zawiadomił Kongres, że zamierza znieść sankcje wobec En+ i Rusału, ale Deripaska miał pozostać na liście. Szerszy kontekst opisujemy w tekście o tym, jak Rosja radzi sobie z zachodnimi sankcjami, sprzedając złoto.

Dlaczego sprzedaż kopalni Nussir budzi obawy o bezpieczeństwo?

Głównie przez położenie: kopalnia leży około 30 km od terminalu LNG Equinora na wyspie Melkøya. Według Money.pl ta lokalizacja szczególnie niepokoi norweskich polityków i służby, a politycy wskazują na możliwe ryzyko dla infrastruktury krytycznej. RMF24 również łączy niepokój z bliskością strategicznego terminalu gazowego.

Na obawy składają się trzy okoliczności. Nabywca pracował dla oligarchów objętych sankcjami za związki z Kremlem. Unia Europejska uznała Nussir za projekt o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa surowcowego. A tuż obok działa instalacja, przez którą gaz z Morza Barentsa trafia do odbiorców w Europie.

Jak na sprzedaż Nussir zareagowały norweskie władze i politycy?

Sprawa trafiła do parlamentu: we wtorek minister przemysłu Cecilie Myrseth przedstawiła okoliczności transakcji na niejawnym posiedzeniu. Według RMF24 władze zapewniają, że transakcję dokładnie przeanalizowano pod kątem bezpieczeństwa narodowego.

Według Bankier.pl politycy zażądali wyjaśnień w sprawie bezpieczeństwa transakcji, a związki zawodowe zaapelowały o upaństwowienie takich zakładów i złóż, żeby w przyszłości nie mogły ich kupować podmioty związane z krajami nieprzyjaznymi Norwegii. Money.pl pisze o ostrej debacie publicznej, którą wywołało przejęcie.

Norwegia ma narzędzia do kontroli takich transakcji. Ustawa o bezpieczeństwie nakazuje zgłaszać nabycie znaczącego pakietu udziałów w firmach, które obejmuje, a władze mogą taką transakcję wstrzymać. To, które firmy podlegają ustawie, rozstrzygają decyzje poszczególnych ministerstw. Nowelizacja z 2023 r. obniżyła próg obowiązkowego zgłoszenia z jednej trzeciej do 10 proc. kapitału, udziałów lub głosów, a część zmian obowiązuje od 1 lipca 2023 r. Do chwili publikacji nie podano, który organ sprawdzał przejęcie Nussir i z jakim wynikiem.

Czym jest kopalnia Nussir i ile miedzi kryje złoże?

Nussir to kopalnia miedzi koło Hammerfest w norweskiej Arktyce, na największym złożu miedzi na północy Norwegii. Według RMF24 i Bankier.pl złoże szacuje się na 60 mln ton rudy miedzi.

Wydobycie ma ruszyć w 2028 roku, czyli już pod rządami nowego właściciela. Część polskich relacji podaje błędne formy „Hammersfest” i „Melkoeya”, poprawne to Hammerfest i Melkøya.

Dlaczego UE uznała kopalnię Nussir za projekt strategiczny?

Budynek Parlamentu Europejskiego w Brukseli z flagą Unii Europejskiej i rzędem flag państw członkowskich
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Leonardo Barucci / Pexels, licencja Pexels

Unia Europejska uznała Nussir za projekt strategiczny, bo według RMF24 jest kluczowy dla bezpieczeństwa surowcowego kontynentu. Stało się to około rok temu. Tłem jest miejsce miedzi w unijnej polityce surowcowej: w projekcie aktu o surowcach krytycznych (CRMA) z marca 2023 r. Komisja Europejska zaliczyła miedź do surowców strategicznych.

Według branżowego stowarzyszenia International Copper Association miedź jest niezbędna do elektryfikacji. Rośnie popyt na farmy wiatrowe, fotowoltaikę, pompy ciepła i auta elektryczne, dlatego światowe zapotrzebowanie na miedź ma się podwoić do 2050 r.

Projekty strategiczne to część tej samej polityki. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej Komisja przyjęła na podstawie CRMA listę 47 takich projektów, a ich realizacja ruszyła 25 marca 2025 r. Mają dostać skoordynowane wsparcie Komisji, państw członkowskich i instytucji finansowych, w tym szybsze wydawanie pozwoleń i dostęp do finansowania. CRMA zakłada, że do 2030 r. wydobycie w Europie pokryje 10 proc. unijnego zapotrzebowania na surowce strategiczne, przetwórstwo 40 proc., a recykling 25 proc.

Jakie znaczenie dla Europy ma terminal LNG na Melkøya?

Terminal LNG na Melkøya to jedna z najważniejszych norweskich instalacji gazowych, która zaopatruje odbiorców w całej Europie. Należy do Equinora, przyjmuje gaz z dna Morza Barentsa, skrapla go i wysyła statkami na kontynent. Według Bankier.pl dostarcza rocznie 6,5 mld m sześc. gazu, czyli tyle, ile potrzebuje około 6,5 mln gospodarstw domowych. Około 30 km od siebie leżą więc przyszła kopalnia na złożu 60 mln ton rudy i terminal zaopatrujący w gaz miliony domów.

Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę Norwegia stała się głównym dostawcą gazu ziemnego dla Unii Europejskiej. Bezpieczeństwo terminalu ma więc znaczenie daleko poza Norwegią.

Terminal jest właśnie modernizowany. Według Money.pl będzie dzięki temu działał co najmniej do 2050 roku, Bankier.pl pisze o pracy po 2050 roku. Zakład miał już długą przerwę: według Equinora po pożarze Hammerfest LNG nie działał od końca września 2020 r. i wznowił produkcję w czerwcu 2022 r. Przy pełnej pracy przetwarza 18,4 mln m sześc. gazu na dobę, czyli nieco ponad 5 proc. eksportowych możliwości Norwegii (dane z czerwca 2022 r.).

Co dalej z kopalnią Nussir?

Do końca listopada 2026 roku kopalnia ma formalnie przejść w ręce Artioma Wołyńca, a w 2028 roku ma ruszyć wydobycie miedzi.

Najważniejsze daty:

  • Około rok temu: UE uznaje Nussir za projekt strategiczny.
  • Wtorek w listopadzie 2026: minister Myrseth informuje parlament na niejawnym posiedzeniu.
  • Do końca listopada 2026: formalne przejęcie kopalni przez Wołyńca.
  • Rok 2028: planowany początek wydobycia.
  • Co najmniej do 2050: praca terminalu LNG na Melkøya po modernizacji.

Równolegle w Norwegii toczy się debata o tym, kto powinien kontrolować takie złoża. Związki zawodowe chcą upaństwowienia zakładów i złóż, żeby w przyszłości nie przejmowały ich podmioty związane z państwami nieprzyjaznymi Norwegii. Politycy domagają się od rządu wyjaśnień w sprawie bezpieczeństwa transakcji.

Więcej z działu Świat

Wszystkie tematy z działu Świat