Orlen Lietuva: podatek Litwy i reakcja Polski
Odpowiedź w skrócie
Litewska koalicja chce przygotować tymczasowy podatek od nadmiarowych zysków firm paliwowych. Orlen Lietuva może być jego głównym lub jedynym płatnikiem, ponieważ dominuje w przerobie ropy na Litwie. Minister Miłosz Motyka sprzeciwia się obciążeniu, wskazuje na straty spółki i zapowiada rozmowy z władzami Litwy.
Co wiemy teraz
Miłosz Motyka zapowiedział spotkanie z przedstawicielami władz Litwy w następnym tygodniu, poświęcone wpływowi podatku na rafinerię w Możejkach.
Minister energii ocenił, że Orlen Lietuva ponosi nadzwyczajne straty, a nie nadzwyczajne zyski.
Premier Litwy wskazał Orlen Lietuva jako główną firmę w kraju zajmującą się przerobem ropy i produkcją wyrobów naftowych.
Premier Litwy wskazał Orlen Lietuva jako potencjalnie głównego, a nawet jedynego płatnika planowanego podatku.
Litewska koalicja rządowa uzgodniła przygotowanie projektu tymczasowego podatku od nadmiarowych zysków spółek paliwowych.
Jaki podatek od firm paliwowych planuje Litwa?

Litwa planuje tymczasowy podatek od nadmiarowych zysków osiąganych przez przedsiębiorstwa z sektora paliwowego.
Koalicja rządowa uzgodniła przygotowanie projektu takiego rozwiązania. Według informacji przytaczanych przez „Puls Biznesu” premier Litwy szacuje, że wpływy z podatku mogą wynieść do 70 mln euro w 2027 roku. Jest to prognoza łącznych wpływów, a nie kwota przypisana Orlen Lietuva.
Zgodnie z lukami wskazanymi w karcie faktów nie są znane stawka, szczegółowa podstawa naliczania daniny, okres jej obowiązywania, data wejścia w życie ani ostateczny katalog podatników. Nie podano również konkretnej kwoty, którą miałaby zapłacić litewska spółka Orlenu, ani informacji potwierdzającej formalne wniesienie projektu ustawy do litewskiego parlamentu.
Potwierdzone jest więc przygotowanie projektu i jego ogólny cel. Szczegółowe zasady, od których zależałoby rzeczywiste obciążenie poszczególnych przedsiębiorstw, pozostają nieustalone.
Dlaczego Orlen Lietuva może być głównym płatnikiem podatku?
Orlen Lietuva skupia uwagę litewskich władz jako główna krajowa firma przerabiająca ropę i wytwarzająca produkty naftowe.
Takie uzasadnienie przedstawił premier Litwy Mindaugas Sinkevicius. Według wstępnej wypowiedzi premiera planowane rozwiązanie może dotyczyć około dziesięciu litewskich spółek związanych z produkcją paliw, ale ostateczny katalog podatników nie jest znany. Według relacji Business Insider Polska Orlen Lietuva może zostać głównym, a być może nawet jedynym płatnikiem.
Premier wskazał, że w grupie potencjalnie objętych firm znajdują się także producenci biopaliw. Jego zdaniem nie powinni oni zostać obciążeni, ponieważ przyniosłoby to niewielkie wpływy, a przedsiębiorstwa te wykorzystują lokalne surowce i działają w obszarze energii odnawialnej.
Istotą sporu jest różna ocena sytuacji Orlen Lietuva. Władze Litwy wskazują na dominującą pozycję spółki w sektorze rafineryjnym, natomiast strona polska podważa samo założenie, że przedsiębiorstwo osiąga nadmiarowe zyski.
Jak polski rząd reaguje na podatek dla Orlen Lietuva?
Polski rząd sprzeciwia się dodatkowemu obciążeniu Orlen Lietuva i prowadzi w tej sprawie rozmowy ze stroną litewską.
Minister energii Miłosz Motyka ocenił, że litewska spółka Orlenu ponosi obecnie nadzwyczajne straty, a nie nadzwyczajne zyski. Zaznaczył także, że sytuacja działalności Orlenu w Polsce i na Litwie jest diametralnie różna. Jest to stanowisko polskiego ministra, a nie opublikowany wynik ustaleń litewskiego projektu podatkowego.
Motyka zapowiedział spotkanie z przedstawicielami władz Litwy dotyczące wpływu dodatkowego obciążenia na rafinerię w Możejkach. Polski minister zamierza argumentować, że Orlen Lietuva odpowiada za bezpieczeństwo energetyczne regionu i nie osiąga zysków uzasadniających nową daninę.
Rozmowy odbywają się również na szczeblu ministrów finansów. Ministerstwo Finansów Republiki Litewskiej potwierdziło spotkanie litewskiego ministra Taurimasa Valysa z polskim ministrem Andrzejem Domańskim. Dotyczyło ono Orlen Lietuva, możliwego podatku i jego wpływu na plany inwestycyjne spółki. Ministrowie uzgodnili kontynuowanie konsultacji podczas kolejnej rozmowy telefonicznej.
Jak podatek może wpłynąć na rafinerię w Możejkach?
Dodatkowy podatek może wpłynąć na ocenę opłacalności dalszych inwestycji Orlenu w rafinerię w Możejkach.
Miłosz Motyka ocenił, że trudno oczekiwać zwiększania nakładów w warunkach nowego obciążenia. Przypomniał przy tym, że przez 20 lat Orlen zainwestował na Litwie około 5 mld dolarów, podczas gdy zarobił tam około 1 mld dolarów. Liczby te mają pokazywać relację między dotychczasowymi nakładami a korzyściami finansowymi koncernu.
Osobną kwestią jest instalacja pogłębionego przerobu ropy BoB. Prezes Orlenu Ireneusz Fąfara poinformował, że koncern analizuje poniesienie bardzo wysokich dodatkowych wydatków potrzebnych do jej dokończenia. Według nieoficjalnych informacji przytoczonych przez „Puls Biznesu” brakuje na ten cel 600-700 mln dolarów, a ukończenie instalacji miałoby wydłużyć działalność rafinerii o kilkanaście lat.
Alternatywą rozważaną przez spółkę jest rezygnacja z inwestycji, z czym prezes Orlenu wiąże ryzyko zamknięcia rafinerii. Nie jest to przesądzony skutek planowanego podatku. To scenariusz przedstawiany w ramach szerszej analizy przyszłości zakładu i potrzebnych nakładów.
Dla polskiego czytelnika oznacza to, że spór dotyczy nie tylko samej daniny, lecz także warunków dalszego finansowania dużego zakładu rafineryjnego. Nie ma natomiast podstaw, by na podstawie dostępnych danych prognozować wpływ projektu na aktualne ceny benzyny i oleju napędowego w Polsce.
Jakie znaczenie ma Orlen Lietuva dla Litwy?
Orlen Lietuva jest ważnym zakładem przemysłowym, pracodawcą, podatnikiem oraz elementem bezpieczeństwa energetycznego Litwy i regionu.
Według Ireneusza Fąfary spółka zapewnia 1,5 tys. miejsc pracy w Możejkach. Co najmniej 8 tys. kolejnych miejsc pracy przypada na przedsiębiorstwa współpracujące z rafinerią. Skala zatrudnienia pokazuje, że decyzje inwestycyjne dotyczą nie tylko samego zakładu, ale również powiązanych z nim firm.
„Puls Biznesu” określa Orlen Lietuva jako największego podatnika na Litwie. Miłosz Motyka podkreśla natomiast znaczenie spółki dla bezpieczeństwa energetycznego regionu i wykorzystuje ten argument w sprzeciwie wobec dodatkowego obciążenia.
Polski minister wskazuje również na nierozwiązany spór inwestycyjny. Według Motyki litewski rząd od lat nie zrealizował zobowiązania do udziału w wydatkach rafinerii w wysokości około 50 mln euro. To ocena i zarzut polskiego ministra, dlatego nie należy traktować ich jako wspólnego stanowiska obu państw.
Znaczenie Orlen Lietuva wykracza zatem poza wynik finansowy jednej spółki. Obejmuje zatrudnienie, wpływy podatkowe, sieć współpracujących przedsiębiorstw, bezpieczeństwo energetyczne oraz decyzję o przyszłości infrastruktury w Możejkach.
Czym jest podatek od nadmiarowych zysków?
Podatek od nadmiarowych zysków jest czasowym obciążeniem dochodów uznanych za wyjątkowo wysokie wskutek szczególnych warunków rynkowych.
Historycznym przykładem jest unijna składka solidarnościowa wprowadzona przez rozporządzenie Rady UE 2022/1854. Dotyczyła ona przedsiębiorstw z sektorów ropy, gazu, węgla i rafinerii, a jej celem było łagodzenie skutków wyjątkowych zmian cen energii.
W rozwiązaniu przyjętym w 2022 roku podstawą były zyski podatkowe za 2022 lub 2023 rok przekraczające o 20 proc. średni zysk z czterech lat rozpoczynających się od 2018 roku. Minimalna stawka wynosiła 33 proc.
Są to wyłącznie historyczne parametry mechanizmu unijnego. Nie opisują one zasad przygotowywanego podatku litewskiego i nie pozwalają obliczyć potencjalnego obciążenia Orlen Lietuva.
Co dalej z litewskim podatkiem i rozmowami z Polską?
Dalsze prace nad podatkiem mają być prowadzone równolegle z polsko-litewskimi rozmowami o inwestycjach Orlen Lietuva.
Miłosz Motyka zapowiedział spotkanie z przedstawicielami władz Litwy w tygodniu następującym po jego listopadowej wypowiedzi. Ministrowie finansów Polski i Litwy uzgodnili natomiast kolejną rozmowę telefoniczną. Instytucjonalny komunikat litewskiego resortu finansów potwierdza, że wpływ podatku na plany inwestycyjne spółki jest jednym z tematów konsultacji.
Litewski minister spraw zagranicznych Kestutis Budrys zaznaczył, że przed wprowadzeniem daniny należy ocenić jej wpływ na inwestycje zagraniczne oraz strategiczne relacje z Polską. Wskazał też na potrzebę konsultacji z partnerami.
Najbliższy etap obejmuje więc dalsze rozmowy oraz ocenę konsekwencji gospodarczych. Zgodnie z luką wskazaną w karcie faktów nie potwierdzono formalnego wniesienia projektu do parlamentu, dlatego nie można jeszcze wskazać ostatecznego kształtu podatku ani terminu jego obowiązywania.
Więcej z działu Gospodarka
-
Anthropic na Nasdaq: cena akcji ANT i wycena spółkiAnthropic ustalił cenę akcji w IPO na 83 USD, powyżej przedziału 70-78 USD. Wycena ok. 1,5 bln USD według BBC. Co z zakupem z Polski i podatkiem? -
Leszek Balcerowicz o wydatkach socjalnych po decyzji S&PCo Leszek Balcerowicz powiedział w TOK FM o długu, 800 plus i 13. emeryturze tydzień po obniżeniu perspektywy ratingu Polski przez S&P. -
Danish Crown odwołał prezesa: powody i sytuacja SokołowaRada nadzorcza Danish Crown, właściciela Sokołowa, odsunęła Nielsa Duedahla. Powody to kryzys wieprzowiny i słabe wyniki. Co wiemy o polskiej spółce? -
Okaidi Poland: dlaczego syndyk wyprzedaje ubraniaSyndyk sprzedaje pakiet ubrań po upadłości Okaidi Poland. Sprawdź cenę, termin ofert i jakie inne składniki majątku wystawiono.