Radosław Sikorski: skąd zarzut demolowania państwa

Aktualizacja Pierwsza wersja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 4W Trends: 500+

Odpowiedź w skrócie

Radosław Sikorski powiedział w Brukseli, że brakuje około 46 podpisów pod powołaniami ambasadorów i 38 pod ich odwołaniami. Nazwał sytuację „demolowaniem państwa”, ponieważ osoby przebywające w Warszawie mają być nadal uznawane przez Kancelarię Prezydenta za ambasadorów w innych krajach.

Radosław Sikorski przemawia przy mównicy w Kijowie w 2023 roku
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Ministry of Foreign Affairs Republic of Poland / Wikimedia Commons, licencja CC BY 3.0 pl

Co wiemy teraz

  1. NoweSikorski powiedział przed posiedzeniem unijnych szefów dyplomacji w Brukseli, że brakuje „bodajże” 46 podpisów pod powołaniami ambasadorów i 38 pod odwołaniami.

  2. NoweMinister określił sytuację jako „demolowanie państwa”. Wskazał na osoby przebywające w Warszawie, które Kancelaria Prezydenta ma nadal uznawać za ambasadorów w odległych krajach.

  3. NoweSikorski zarzucił Kancelarii Prezydenta uzurpowanie władztwa wobec ambasadorów i sędziów.

  4. NowePytanie do ministra dotyczyło obsady stanowisk ambasadorskich po rezygnacji kilku osób kierujących placówkami.

Co Radosław Sikorski powiedział o nominacjach ambasadorów?

Radosław Sikorski podał, że brakuje około 46 podpisów pod powołaniami ambasadorów oraz 38 podpisów pod ich odwołaniami.

Minister użył przy obu liczbach zastrzeżenia „bodajże”. Należy je więc traktować jako dane przedstawione przez Sikorskiego, a nie jako dokładne zestawienie potwierdzone przez Kancelarię Prezydenta lub opublikowane w urzędowym wykazie. Wypowiedź zgodnie zrelacjonowały WP Wiadomości i Polskie Radio 24.

Sikorski odpowiadał dziennikarzom przed posiedzeniem unijnych szefów dyplomacji w Brukseli. Pytanie dotyczyło obsady stanowisk ambasadorskich po rezygnacji kilku osób kierujących placówkami. Źródła nie wskazują dokładnej daty tej rozmowy.

Z przedstawionych liczb wynika skala wskazywana przez ministra: mówił łącznie o około 84 brakujących podpisach, z czego większa część dotyczyła powołań, a mniejsza odwołań. Jest to suma jego dwóch szacunków, a nie odrębna liczba przedstawiona przez urząd.

Dlaczego Sikorski mówi o „demolowaniu państwa”?

Radosław Sikorski uzasadnił ten zarzut rozbieżnością między miejscem pobytu części osób a statusem przypisywanym im przez Kancelarię Prezydenta.

Według wyjaśnienia ministra osoby przebywające w Warszawie mają być nadal uznawane przez Kancelarię Prezydenta za polskich ambasadorów w odległych państwach. To właśnie tę sytuację, wynikającą w jego ocenie z braku podpisów pod odwołaniami i powołaniami, określił jako demolowanie państwa.

Sikorski twierdzi również, że problem wpływa na funkcjonowanie polskiej dyplomacji, choć pozostaje słabo widoczny w debacie publicznej. Jego argument dotyczy zatem nie tylko statusu tych osób, ale - według relacji WP Wiadomości - także funkcjonowania polskiej dyplomacji.

Minister zarzucił Kancelarii Prezydenta uzurpowanie władztwa wobec ambasadorów, a w szerszym kontekście także wobec sędziów. Jest to polityczna i prawna ocena Sikorskiego, a nie rozstrzygnięcie sądu lub Trybunału Konstytucyjnego. Karta faktów nie zawiera stanowiska Karola Nawrockiego ani Kancelarii Prezydenta wobec tych konkretnych liczb i zarzutów. Innym formalnym działaniem urzędu były opisywane przez serwis decyzje Kancelarii Prezydenta dotyczące odznaczeń.

Kto mianuje i odwołuje ambasadorów?

Dłonie kobiety podpisującej dokument leżący na stole
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Graziele Rosa / Pexels, licencja Pexels

Ambasadorów mianuje i odwołuje prezydent, ale procedura obejmuje również ministra spraw zagranicznych oraz premiera.

Art. 133 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP stanowi, że prezydent, jako reprezentant państwa w stosunkach zewnętrznych, mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Polski w innych państwach oraz przy organizacjach międzynarodowych. Ustęp 3 tego artykułu nakazuje mu współdziałać w polityce zagranicznej z premierem i właściwym ministrem.

Procedurę doprecyzowuje art. 39 ust. 1 ustawy o służbie zagranicznej. Zgodnie z nim prezydent mianuje i odwołuje ambasadora na wniosek ministra właściwego do spraw zagranicznych, zaakceptowany przez premiera. Art. 39 ust. 3 wskazuje natomiast, że ambasador podlega służbowo ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych.

W procedurze uczestniczą więc trzy organy: minister występuje z wnioskiem, premier go akceptuje, a prezydent dokonuje mianowania lub odwołania. Same przepisy nie pozwalają w tym tekście przesądzić, która strona obecnego sporu ma rację ani czy którekolwiek działanie jest bezprawne. Szerszy kontekst napięć pokazuje inny spór przedstawicieli rządu z Karolem Nawrockim.

Jak Sikorski uzasadnia zarzut przekraczania kompetencji?

Radosław Sikorski uważa, że Kancelaria Prezydenta przypisuje głowie państwa szersze władztwo, niż wynika to z konstytucyjnego podziału ról.

W sprawie ambasadorów minister łączy ten zarzut z brakiem podpisów oraz z sytuacją osób, które przebywają w Warszawie, lecz według Kancelarii Prezydenta nadal zachowują status przedstawicieli Polski za granicą. Sikorski odniósł zarzut uzurpowania władztwa także do sędziów, ale dostępna karta faktów nie daje podstaw do rozwijania tego wątku.

Minister przywołał ponadto brak zmian w składzie Rady Ministrów od miesiąca. Twierdził, że blokowanie takich zmian z powodu roli prezydenta, którą sam uznaje za protokolarną, oznaczałoby zmianę ustroju bez zmiany konstytucji. Według Sikorskiego żaden rząd nie może zaakceptować takiej sytuacji.

To argumentacja ministra, nie literalne brzmienie przepisów. Konstytucja przyznaje prezydentowi kompetencję do mianowania i odwoływania przedstawicieli Polski oraz nakazuje współdziałanie z premierem i ministrem. Ustawa określa natomiast kolejność działań w procedurze ambasadorskiej. Karta faktów nie zawiera orzeczenia, które rozstrzygałoby ten konkretny spór kompetencyjny.

Więcej z działu Polska

Wszystkie tematy z działu Polska