Bartłomiej Sochański: kim jest i o co chodzi w TK

Aktualizacja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 12W Trends: 200+

Odpowiedź w skrócie

Bartłomiej Sochański jest wiceprezesem Trybunału Konstytucyjnego i sędzią TK. Dotyczą go dwie odrębne procedury: postępowanie dyscyplinarne oraz wniosek prokuratury o uchylenie immunitetu. Zapowiedział osobistą nieobecność na wysłuchaniu immunitetowym 17 listopada, nie na posiedzeniu dyscyplinarnym wyznaczonym na 20 listopada.

Co wiemy teraz

  1. Na ten dzień wyznaczono posiedzenie sądu dyscyplinarnego dotyczące Sochańskiego.

  2. Zaplanowano wysłuchanie w sprawie wniosku o uchylenie jego immunitetu.

  3. Sochański i Bogdan Święczkowski zapowiedzieli osobistą nieobecność na wysłuchaniu; według relacji mieli pojawić się ich obrońcy.

  4. Wylosowano skład sądu dyscyplinarnego i rzecznika dyscyplinarnego w sprawie Sochańskiego.

Dlaczego Bartłomiej Sochański ma postępowanie dyscyplinarne?

Postępowanie dyscyplinarne wiąże się z zarządzeniem Anny Korwin-Piotrowskiej o natychmiastowej przerwie w czynnościach Bartłomieja Sochańskiego.

W zarządzeniu z 30 października 2026 roku Korwin-Piotrowska wskazała trzy główne podstawy: zarzucany Sochańskiemu brak reakcji na niezgodne z prawem zmiany składów orzekających, tolerowanie obecności w TK osób nieuprawnionych oraz brak sprzeciwu wobec działań uniemożliwiających podjęcie obowiązków sędziom wybranym przez Sejm w 2026 roku. Są to motywy zarządzenia, a nie prawomocne ustalenia odpowiedzialności wiceprezesa TK.

Sprawa dotyczy zatem jego postępowania jako sędziego i członka kierownictwa Trybunału. Obejmuje sposób reagowania na działania wewnątrz TK, obsadę składów orzekających oraz dostęp wybranych sędziów do wykonywania obowiązków. Nie jest natomiast postępowaniem dotyczącym podejrzeń karnych przedstawionych przez prokuraturę.

Sochański kwestionuje zasadność i skuteczność prawną podjętych wobec niego działań. W rozmowie z Wirtualną Polską twierdził, że nie doręczono mu wniosków dyscyplinarnych, a sprawę znał jedynie z mediów. Za bezprawne uznał zgromadzenie, losowania oraz wskazywaną podstawę prawną. Spór o legalność tych czynności nie został rozstrzygnięty w przekazanym materiale.

Skład orzekający i rzecznika dyscyplinarnego wyłoniono w losowaniu 3 listopada. Posiedzenie sądu dyscyplinarnego dotyczące Sochańskiego wyznaczono na 20 listopada. Zgodnie z ustawą o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w pierwszej instancji orzeka trzech sędziów, a w drugiej pięciu. Składy wyznacza się w drodze losowania.

Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziego TK może obejmować naruszenie prawa, uchybienie godności urzędu, naruszenie kodeksu etycznego lub inne nieetyczne zachowanie mogące podważyć zaufanie do jego bezstronności albo niezawisłości. Wyznaczenie posiedzenia rozpoczyna kolejny etap procedury, ale nie przesądza jej wyniku.

Postępowanie stanowi część szerszego sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego i Bogdana Święczkowskiego. Trzeba je jednak oddzielić od wniosku Prokuratury Krajowej o uchylenie immunitetu Sochańskiego.

Czego dotyczy wniosek o uchylenie immunitetu Sochańskiego?

Wniosek Prokuratury Krajowej dotyczy zgody na pociągnięcie Bartłomieja Sochańskiego do odpowiedzialności karnej.

Prokuratura Krajowa podała, że w postępowaniu o sygnaturze Ds.16.2026 zgromadziła materiał uzasadniający, w jej ocenie, dostateczne podejrzenie przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez Sochańskiego jako wiceprezesa TK.

Podejrzenie prokuratury obejmuje uniemożliwianie sędziom Trybunału wykonywania obowiązków służbowych oraz złośliwe i uporczywe naruszanie ich praw pracowniczych. Nie jest to stwierdzenie winy Sochańskiego, lecz stanowisko organu, który wystąpił o zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej.

Uchylenie immunitetu nie oznacza skazania ani rozstrzygnięcia zasadności podejrzeń. Jest zgodą na objęcie sędziego odpowiedzialnością karną. Ustawa stanowi, że w przypadku sędziego TK taką zgodę wyraża Zgromadzenie Ogólne w drodze uchwały.

Postępowanie immunitetowe ma więc inny przedmiot niż sprawa dyscyplinarna. W pierwszym Zgromadzenie Ogólne decyduje o możliwości pociągnięcia sędziego do odpowiedzialności karnej. W drugim sąd dyscyplinarny ocenia jego odpowiedzialność na zasadach przewidzianych dla sędziów TK.

Odrębne są również podstawy obu procedur. Wniosek immunitetowy wynika z podejrzeń przedstawionych przez Prokuraturę Krajową. Postępowanie dyscyplinarne wiąże się natomiast z zarządzeniem o przerwie w czynnościach i motywami wskazanymi przez Annę Korwin-Piotrowską. Jednej procedury nie można traktować jako etapu drugiej.

Dlaczego Sochański zapowiedział, że nie stawi się w TK?

Sochański zapowiedział, że nie przyjdzie osobiście na wysłuchanie immunitetowe wyznaczone na 17 listopada 2026 roku.

Wysłuchanie przed Zgromadzeniem Ogólnym TK dotyczyło wniosków Prokuratury Krajowej o uchylenie immunitetów Bartłomiejowi Sochańskiemu i Bogdanowi Święczkowskiemu. Według relacji „Super Expressu” obaj zapowiedzieli osobistą nieobecność, a reprezentować mieli ich obrońcy. Plan niestawiennictwa podała również ESKA.

Zapowiedź nie odnosiła się do posiedzenia sądu dyscyplinarnego. Wysłuchanie immunitetowe zaplanowano na 17 listopada, a posiedzenie dyscyplinarne w sprawie Sochańskiego na 20 listopada. Doniesienia potwierdzały zamiar osobistej nieobecności podczas pierwszego wydarzenia, nie faktyczny przebieg wysłuchania ani plan Sochańskiego na trzy dni później.

W udostępnionych materiałach nie ma wypowiedzi Sochańskiego, w której podałby konkretny osobisty powód tej decyzji. Wiadomo jedynie, że kwestionował legalność Zgromadzenia Ogólnego, losowań i prowadzonych procedur. Nie daje to podstaw do przypisywania mu bardziej szczegółowego uzasadnienia.

Ustawa pozwala zainteresowanemu sędziemu złożyć wyjaśnienia przed podjęciem uchwały w sprawie zgody na odpowiedzialność karną. Jest to możliwość, a nie obowiązek osobistego stawiennictwa. Zapowiadany udział obrońców nie zmienia tego, że doniesienia dotyczyły osobistej nieobecności Sochańskiego.

Kim jest Bartłomiej Sochański?

Mężczyzna w garniturze podpisuje dokumenty przy biurku
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Kampus Production / Pexels, licencja Pexels

Bartłomiej Sochański jest prawnikiem, sędzią Trybunału Konstytucyjnego od 9 kwietnia 2020 roku i wiceprezesem TK od 20 lutego 2025 roku.

Urodził się w 1955 roku. Ukończył prawo na Uniwersytecie Adama Mickiewicza, a następnie pracował jako radca prawny i adwokat. W latach 1994-1998 był prezydentem Szczecina. Od 2001 do 2018 roku pełnił funkcję konsula honorowego Niemiec w Szczecinie.

Sejm wybrał Sochańskiego na sędziego Trybunału Konstytucyjnego uchwałą z 6 kwietnia 2020 roku. Funkcję objął 9 kwietnia 2020 roku.

Na stanowisko wiceprezesa Trybunału powołał go prezydent Andrzej Duda postanowieniem z 20 lutego 2025 roku. Jak podała Kancelaria Prezydenta RP, akt powołania wręczono w Pałacu Prezydenckim.

W obu opisywanych procedurach Sochański występuje jako urzędujący sędzia i wiceprezes Trybunału. Jego funkcja ma znaczenie zarówno dla motywów zarządzenia o przerwie w czynnościach, jak i dla podejrzeń sformułowanych przez Prokuraturę Krajową.

Co oznaczają terminy 17 i 20 listopada w sprawie Sochańskiego?

Termin 17 listopada dotyczy procedury immunitetowej, a 20 listopada postępowania dyscyplinarnego.

Oś wydarzeń wygląda następująco:

  • 03.11.2026 - w losowaniu wyłoniono skład orzekający i rzecznika dyscyplinarnego;
  • 16.11.2026 - podano, że Sochański i Święczkowski nie zamierzają osobiście uczestniczyć w wysłuchaniu immunitetowym;
  • 17.11.2026 - na ten dzień zaplanowano wysłuchanie przed Zgromadzeniem Ogólnym TK w sprawie wniosków o uchylenie immunitetów;
  • 20.11.2026 - na ten dzień wyznaczono posiedzenie sądu dyscyplinarnego dotyczące Sochańskiego.

Wysłuchanie 17 listopada jest elementem procedury rozpoczętej wnioskiem Prokuratury Krajowej. Zgromadzenie Ogólne rozstrzyga w niej, czy wyrazić zgodę na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Sochański może złożyć wyjaśnienia, lecz przepisy nie wymagają jego osobistego udziału.

Termin 20 listopada odnosi się do postępowania dyscyplinarnego związanego z zarządzeniem o natychmiastowej przerwie w jego czynnościach. W pierwszej instancji sprawę rozpoznaje trzech wylosowanych sędziów TK. To ten organ zajmuje się odpowiedzialnością dyscyplinarną, a nie wnioskiem prokuratury o uchylenie immunitetu.

Zapowiedź z 16 listopada dotyczyła wyłącznie osobistej nieobecności podczas wysłuchania immunitetowego 17 listopada. Nie wolno przenosić jej na posiedzenie dyscyplinarne wyznaczone trzy dni później.

Rozróżnienie dat porządkuje całą sprawę. Wniosek immunitetowy nie jest postępowaniem dyscyplinarnym, a sąd dyscyplinarny nie decyduje o uchyleniu immunitetu. Każdy tryb ma własną podstawę, przedmiot i możliwe następstwa.

Jak Sochański odpowiada na działania podejmowane wobec niego?

Sochański kwestionuje legalność zgromadzenia, losowań, prowadzonych procedur oraz wskazywanej podstawy prawnej.

W rozmowie z Wirtualną Polską twierdził, że nie doręczono mu wniosków dotyczących postępowań dyscyplinarnych. Według jego relacji znał sprawę jedynie z mediów. Podważał zarówno sposób prowadzenia procedury, jak i podstawę działań podejmowanych wobec niego.

Równocześnie Wirtualna Polska podała, że 3 listopada przeprowadzono losowanie składu sądu dyscyplinarnego i rzecznika, a posiedzenie dotyczące Sochańskiego wyznaczono na 20 listopada. „Gazeta Prawna” informowała, że posiedzenia w sprawach Święczkowskiego i Sochańskiego zaplanowano odpowiednio na 19 i 20 listopada.

Stanowisko Sochańskiego pozostaje więc w sporze z opisem czynności przeprowadzonych w ramach procedury. Samo losowanie składu i ustalenie terminu nie rozstrzyga jednak jego zastrzeżeń dotyczących legalności tych działań.

Trzeba też odróżnić jego stanowisko od twierdzeń formułowanych przez pozostałych uczestników sprawy. Motywy zarządzenia przedstawiła Anna Korwin-Piotrowska, a podejrzenia możliwej odpowiedzialności karnej sformułowała Prokuratura Krajowa. Żadne z nich nie stanowi prawomocnego stwierdzenia winy Sochańskiego. Publiczny kontekst konfliktu uzupełniają polityczne postulaty dotyczące kierownictwa TK.

Więcej z działu Polska

Wszystkie tematy z działu Polska