Ziemia: klimat wpływa na obrót i ruch bieguna
Odpowiedź w skrócie
NASA podała, że w latach 2000-2018 przemieszczanie się lodu i wód gruntowych wydłużało dobę o około 1,33 milisekundy na stulecie. Przesuwanie masy przez zmiany klimatu zmienia też położenie osi obrotu względem skorupy ziemskiej. Nie dowodzi to jednak, że zmieniło się nachylenie osi Ziemi względem orbity.

Co wiemy teraz
Według serwisu WP Tech przy obecnej skali zjawisko nie wpływa ani na pogodę, ani na pory roku.
NASA podała, że związane z klimatem przemieszczanie lodu i wody zmienia rozkład masy Ziemi. Wpływa to na ruch bieguna i na tempo obrotu planety.
- 1900-2023
Według NASA położenie osi obrotu względem skorupy przesunęło się o około 10 metrów.
- 2000-2018
Według NASA ruch lodu i wód gruntowych wydłużał dobę w tempie około 1,33 milisekundy na stulecie.
- 1993-2010
Badanie w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” oszacowało modelowany dryf bieguna na około 78,48 cm. Model uwzględnia zmiany zasobów wód gruntowych i inne przesunięcia masy.
Co zmienia się w obrocie Ziemi?

W obrocie Ziemi zmieniają się dwie rzeczy: biegun obrotowy przesuwa się względem skorupy, a doba bardzo powoli się wydłuża. Nie oznacza to nagłego przechylenia całej planety.
NASA w komunikacie z 19 lipca 2024 r. opisała oba zjawiska razem. Związane z klimatem przemieszczanie lodu i wody zmienia rozkład masy Ziemi. W efekcie biegun się przemieszcza, czyli oś obrotu zmienia położenie względem skorupy. Jednocześnie obrót zwalnia, więc doba się wydłuża. Według NASA w latach 2000-2018 ruch lodu i wód gruntowych wydłużał dobę o około 1,33 milisekundy na stulecie. Agencja zaznaczyła, że było to szybciej niż przez poprzednie 100 lat.
W tekstach naukowych i w nagłówkach medialnych to samo zjawisko opisuje się innymi słowami. Badanie w „Geophysical Research Letters” definiuje ruch biegunowy jako zmianę położenia bieguna obrotowego Ziemi względem skorupy ziemskiej. To pojęcie jest dokładniejsze niż potoczne „Ziemia się przechyliła”. Zmienia się punkt na powierzchni, przez który przechodzi oś obrotu. Źródła opisują ruch bieguna względem skorupy i nie podają dowodu na zmianę nachylenia osi Ziemi względem płaszczyzny orbity.
Dlaczego lód i woda wpływają na obrót Ziemi?
Lód i woda wpływają na obrót Ziemi, bo gdy się przemieszczają, zmienia się rozkład masy planety. A od rozkładu masy zależy tempo obrotu.
NASA opisuje ten mechanizm tak: topniejące lądolody przenoszą masę z okolic biegunów do oceanu, czyli bliżej równika. Gdy więcej masy znajduje się dalej od osi obrotu, Ziemia obraca się wolniej, a doba się wydłuża. Serwis Vietnam.vn porównuje to do łyżwiarza, który w piruecie rozkłada ręce i przez to zwalnia.
NASA wskazała też przyczynę przyspieszenia tego procesu. Szybsze topnienie lodowców oraz lądolodów Antarktydy i Grenlandii odpowiada za to, że od około 2000 r. doba wydłuża się szybciej. NASA wiąże to topnienie z emisjami gazów cieplarnianych powodowanymi przez człowieka.
Na rozkład masy wpływa nie tylko lód. W badaniach NASA i w pracy z „Geophysical Research Letters” pojawiają się też wody gruntowe, które ludzie wypompowują, a które potem trafiają do oceanu i podnoszą poziom morza.
Jak duże są zmiany osi obrotu i długości doby?
Zmiany osi obrotu i długości doby są bardzo małe. Doba wydłuża się o milisekundy na stulecie, a oś przesuwa się o metry w ciągu ponad stu lat.
Trzy liczby z tematu łatwo pomylić, bo każda opisuje coś innego i inny okres:
| Co mierzono | Okres | Skala | Źródło |
|---|---|---|---|
| Wydłużanie doby przez ruch lodu i wód gruntowych | 2000-2018 | ok. 1,33 ms na stulecie | NASA |
| Przesunięcie położenia osi obrotu względem skorupy | 1900-2023 | ok. 10 m | NASA |
| Modelowany dryf bieguna obrotowego | 1993-2010 | ok. 78,48 cm w stronę 64,16°E | „Geophysical Research Letters” |
Pierwsza liczba dotyczy tempa obrotu, czyli długości doby. W skali stulecia to ułamek sekundy, którego nie da się odczuć w codziennym życiu. Dwie kolejne dotyczą położenia bieguna, a nie prędkości obrotu.
Około 10 metrów to przesunięcie położenia osi w ciągu ponad 120 lat. Według NASA badanie obejmujące lata 1900-2018 wiązało około 90 proc. okresowych oscylacji ruchu biegunowego z topnieniem lądolodów i lodowców, ubytkiem wód gruntowych oraz wzrostem poziomu morza.
Około 78,48 cm to wynik modelu dla krótszego okresu, lat 1993-2010. Media, m.in. serwisy WP Tech i HuffPost oraz portal Axios (31,5 cala), podają zaokrąglone „około 80 cm”, ale chodzi o ten sam modelowany dryf.
Z zestawienia wynika jedno: zjawisko da się zmierzyć i wiąże się ze zmianami klimatu, ale jego skala jest bardzo mała w porównaniu z rozmiarami planety.
Czy wypompowywanie wód gruntowych przechyla Ziemię?

Wypompowywanie wód gruntowych wiąże się z przesunięciem bieguna obrotowego względem skorupy; źródła nie dowodzą, że zmienia nachylenie osi Ziemi względem orbity.
Badanie w „Geophysical Research Letters” oszacowało, że w latach 1993-2010 z zasobów podziemnych ubyło 2150 gigaton wody. Odpowiada to wzrostowi globalnego średniego poziomu morza o 6,24 mm. W tym samym okresie modelowany dryf bieguna obrotowego wyniósł około 78,48 cm w stronę 64,16°E. Te same liczby przytaczał serwis HuffPost: 2150 gigaton wody i niemal 80 cm przesunięcia na wschód.
Według serwisu WP Tech analiza z lat 1993-2010 wiąże to przesunięcie z intensywnym wypompowywaniem wód gruntowych. Portal Axios napisał, powołując się na badanie, że pompowanie wód przesunęło biegun o 31,5 cala na wschód. Media przypisują to przesunięcie pompowaniu wód; ruch bieguna zależy jednak także od innych przesunięć masy, m.in. topnienia lądolodów i lodowców. Wody gruntowe są więc ważną częścią wyjaśnienia, ale nie jedyną.
Nagłówki o „przechyleniu” prowadzą też do drugiego nieporozumienia. Badanie mówi o ruchu bieguna względem skorupy ziemskiej. Ruch bieguna względem skorupy nie jest tym samym co zmiana nachylenia osi Ziemi względem płaszczyzny jej orbity.
Czy te zmiany zmienią pogodę lub pory roku?
Przy obecnej skali te zmiany nie wpływają na pogodę ani na pory roku. Tak wynika z ustaleń przytaczanych w źródłach.
Serwis WP Tech napisał 21 października 2026 r., że obecna skala zjawiska nie wpływa na pogodę ani na pory roku. Podobnie wypowiedział się badacz z JPL cytowany przez portal Axios. Według niego przesunięcie bieguna w latach 1993-2010 nie powinno przesunąć pór roku. Nagłówek serwisu WP Tech zapowiada, że „skutki mogą być tragiczne”, jednak treść tego samego artykułu podaje, że przy obecnej skali zjawisko nie wpływa na pogodę ani pory roku.
Dla czytelnika oznacza to, że przy obecnej skali zjawisko, według przytoczonych źródeł, nie wpływa na pogodę ani na pory roku. Te ustalenia dotyczą tylko obrotu Ziemi i ruchu bieguna. Nie opisują innych skutków ocieplenia klimatu, które trzeba rozpatrywać osobno. Badania o obrocie Ziemi pokazują przede wszystkim, że zmiany rozkładu lodu i wody są na tyle duże, że da się je zmierzyć w ruchu całej planety.
Więcej z działu Nauka
-
Voyager 1 dotarł na dobę świetlną od Ziemi: co to znaczy18 listopada 2026 r. Voyager 1 jako pierwsza sonda dotarł na dobę świetlną od Ziemi (ok. 25,9 mld km). Kiedy to nastąpiło i co to oznacza? -
Leonidy 2026: kiedy i jak można je było oglądaćMaksimum Leonidów już minęło. Wyjaśniamy, kiedy były najlepsze warunki, czy potrzebny był teleskop i czego nie potwierdziły relacje. -
Żmija zygzakowata: co zmienia klasyfikacja gniewoszaŻmija zygzakowata nie jest już jedynym jadowitym wężem w Polsce w sensie naukowym. Co wiadomo o gniewoszu plamistym? -
World Space Week 2026: termin i sens Rocket RevolutionWorld Space Week 2026 trwa od 4 do 10 października. Wyjaśniamy, co oznacza temat „Rocket Revolution” i skąd wybrano te daty.