Voyager 1 dotarł na dobę świetlną od Ziemi: co to znaczy

Aktualizacja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 10W Trends: 2 tys.+

Odpowiedź w skrócie

Tak. 18 listopada 2026 r. Voyager 1 jako pierwsza sonda w historii dotarł na dobę świetlną od Ziemi, czyli ok. 25,9 mld km. Według zapowiedzi NASA nastąpiło to o 11:16 czasu polskiego. Sygnał leci stamtąd pełną dobę, a według CBS News sygnał potwierdzający miał dotrzeć 19 listopada.

Artystyczna wizualizacja sondy kosmicznej Voyager w konfiguracji misyjnej
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. National Aeronautics and Space Administration (NASA) / Wikimedia Commons, licencja Public domain

Co wiemy teraz

  1. NASA podała, że Voyager 1 jako pierwsza sonda w historii znalazł się dobę świetlną od Ziemi. To samo napisały ScienceAlert i CBS News.

  2. Na tę chwilę zapowiedź NASA wyznaczyła przekroczenie progu (10:16:07 GMT).

  3. Według CBS News zespół misji czekał na pierwszy sygnał nadany po przekroczeniu progu. Miał dotrzeć w czwartek 19.11 i potwierdzić osiągnięcie.

  4. Sygnał z sondy leci do Ziemi 24 godziny, a komenda z Ziemi do sondy kolejne 24 godziny.

  5. Według NASA dzień świetlny to 25,89 mld km (16,09 mld mil).

  6. Według NPR Voyager 1, który wystartował 5 września 1977 r., leciał do progu 49 lat, dwa miesiące i 11 dni.

Kiedy Voyager 1 osiągnął dobę świetlną od Ziemi i o której godzinie w Polsce?

Dwie anteny paraboliczne skierowane w nocne niebo z koncentrycznymi śladami gwiazd
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Pexels User / Pexels, licencja Pexels

Voyager 1 osiągnął dobę świetlną od Ziemi 18 listopada 2026 r., według zapowiedzi NASA o 11:16:07 czasu polskiego.

Datę podają NASA na swojej stronie oraz ScienceAlert i CBS News w relacjach z dnia wydarzenia. Godzinę NASA wyznaczyła wcześniej, a Space.com i NPR ją powtórzyły: 5:16:07 czasu wschodnioamerykańskiego (EST), czyli 10:16:07 GMT i 11:16:07 w Polsce. Relacje z 18 listopada nie podają godziny wprost, CBS News pisze ogólnie o środowym poranku.

Według NPR od startu do przekroczenia progu minęło 49 lat, dwa miesiące i 11 dni. „Doba świetlna” nie mówi więc o czasie lotu sondy, tylko o jej odległości od Ziemi.

Czy NASA potwierdziła, że Voyager 1 jest już dobę świetlną od Ziemi?

Tak, NASA pisze o osiągnięciu progu w czasie przeszłym: 18 listopada 2026 r. Voyager 1 jako pierwsza sonda znalazł się dobę świetlną od Ziemi.

Takie sformułowanie pojawia się na stronie NASA z materiałami o dobie świetlnej Voyagera. ScienceAlert też napisał 18 listopada, że sonda dotarła na tę odległość.

Według CBS News 13-osobowy zespół misji musiał jednak poczekać do czwartku 19 listopada na pierwszy sygnał wysłany przez Voyagera 1 już po przekroczeniu progu. To on miał potwierdzić osiągnięcie. Wiadomości, że dotarł już do Ziemi, na razie nie ma.

Powód czekania jest prosty: według ScienceAlert fale radiowe z sondy, lecące z prędkością światła, potrzebują teraz pełnych 24 godzin na drogę do Ziemi. Sygnał nadany w chwili przekroczenia progu leci do anten przez całą dobę.

Co to jest dzień świetlny i ile to kilometrów?

Dzień świetlny to jednostka odległości: droga, jaką światło pokonuje w 24 godziny, czyli według NASA 25,89 mld km.

Według Space.com działa na tej samej zasadzie co rok świetlny. Światło porusza się z prędkością ok. 300 000 km/s, więc w ciągu doby przebywa ponad 25 mld km. ScienceAlert zaokrągla tę odległość do ok. 25,9 mld km (16,1 mld mil), NASA podaje dokładniej: 25,89 mld km, czyli 16,09 mld mil.

Skalę najlepiej widać w czasach lotu sygnału, które podaje Space.com:

  • Słońce i Ziemia: światło leci ok. 8 min 20 s.
  • Mars i Ziemia: sygnał leci od 3 do 22 minut, zależnie od położenia planet.
  • Voyager 1 i Ziemia: sygnał leci 24 godziny.
  • Pytanie i odpowiedź z Voyagerem 1: co najmniej 48 godzin.

Sygnał z Voyagera 1 leci więc ponad 60 razy dłużej niż sygnał z Marsa przy największej odległości tej planety.

Co doba opóźnienia sygnału oznacza dla łączności z Voyagerem 1?

Doba opóźnienia oznacza, że na odpowiedź Voyagera 1 na komendę z Ziemi czeka się co najmniej dwie doby.

Według Space.com sygnał z sondy leci do kontrolerów 24 godziny, a komenda z Ziemi potrzebuje kolejnych 24 godzin, żeby dotrzeć do sondy. Suzanne Dodd, kierowniczka projektu Voyager w JPL, ujęła to obrazowo (za CBS News): kto chce się przywitać z Voyagerem, wysyła wiadomość, idzie do domu i czeka dwa dni.

Dla zespołu misji to codzienność. Inżynierowie muszą wliczać czas lotu sygnału, kiedy planują operacje, szukają usterek i sprawdzają, czy wysłane komendy zadziałały. Sterowanie sondą na bieżąco nie wchodzi w grę.

Do tego dochodzi słabość samego sygnału. Według CBS News moc docierająca do Ziemi to maleńki ułamek bilionowej części wata. Odbierają ją anteny sieci DSN o średnicy ok. 70 m (230 stóp). Przekroczenie progu nie oznacza więc utraty kontaktu, tylko dłuższe czekanie na każdą wymianę danych.

Jak szybko leci Voyager 1 i kiedy Voyager 2 osiągnie dobę świetlną?

Voyager 1 leci z prędkością ok. 61 000 km/h (38 000 mil/h) według NASA, a Voyager 2 ma osiągnąć dobę świetlną w listopadzie 2035 r.

Nawet przy tej prędkości droga na dobę świetlną od Ziemi zajęła prawie pół wieku. Według NPR Voyager 1 jest najdalszym obiektem zbudowanym przez człowieka od 17 lutego 1998 r., kiedy wyprzedził sondę Pioneer 10. Razem z bliźniaczym Voyagerem 2 to jedyne sondy, które działały poza heliosferą, czyli osłoną Układu Słonecznego.

Według ScienceAlert przekroczenia tej granicy nie da się już cofnąć. Voyager 2 według Space.com dotrze na odległość jednej doby świetlnej w listopadzie 2035 r., mniej więcej dziewięć lat po Voyagerze 1.

Jak długo jeszcze będzie działał Voyager 1?

Według ScienceAlert NASA przewiduje, że jeden instrument Voyagera 1 może działać jeszcze w latach 30.

Ograniczeniem jest energia. Według CBS News moc jądrowego źródła zasilania spadła z ok. 470 W na starcie do nieco ponad 210 W. To wystarcza do pracy 2 z 10 instrumentów naukowych. Voyager 2 ma nieco ponad 230 W i zasila trzy instrumenty. ScienceAlert dodaje, że źródło traci ok. 4 W mocy rocznie.

Według NPR na początku 2026 r. NASA wyłączyła eksperyment LECP, który badał naładowane cząstki o niskiej energii, żeby oszczędzać prąd. Pracują dwa instrumenty: jeden mierzy pola magnetyczne, drugi rejestruje fale plazmowe w przestrzeni międzygwiezdnej.

Pierwotnie misja miała trwać pięć lat, przypomina ABC News. Voyager 1 pracuje już prawie dziesięć razy dłużej.

Jak NASA radzi sobie z awariami Voyagera 1 z tak daleka?

NASA naprawia Voyagera 1 zdalnie, wysyłając komendy i poprawki oprogramowania, a na każdy efekt czeka wiele godzin.

Według ABC News w październiku 2026 r. NASA chwilowo straciła łączność z sondą, a Voyager 1 odezwał się po 48 godzinach. Przy dobie opóźnienia w jedną stronę każda próba diagnozy zajmuje co najmniej dwa dni.

Najlepiej opisana naprawa pochodzi z lat 2023-2024, a jej przebieg podało NASA JPL. 14 listopada 2023 r. sonda przestała przesyłać czytelne dane. Przyczyną był jeden niedziałający układ pamięci w komputerze FDS, odpowiedzialnym za dane. Układu nie dało się naprawić, więc zespół podzielił uszkodzony kod na części i zapisał je w innych miejscach pamięci. Pierwszą poprawkę wysłano 18 kwietnia 2024 r., a 20 kwietnia nadeszła odpowiedź, że zadziałała. Sygnał leciał wtedy ok. 22,5 godziny w każdą stronę. Drugi etap ruszył 19 maja 2024 r., a 13 czerwca JPL podało, że wszystkie cztery działające wtedy instrumenty znów przesyłają użyteczne dane.

Jak naukowcy z misji skomentowali dobę świetlną Voyagera 1?

Naukowcy z misji mówią, że ten rekord trudno ująć w słowa, a w 1977 r. trudno go było sobie wyobrazić.

Kareem Badaruddin, kierownik misji międzygwiezdnej Voyager w JPL, powiedział CBS News: „trudno to opisać, trudno ująć w słowa”. Linda Spilker, planetolożka z NASA JPL, przyznała w rozmowie ze ScienceAlert, że gdy zaczynała pracę przy Voyagerze w 1977 r., nie zakładała, że sonda dotrze na odległość dnia świetlnego.

Suzanne Dodd, kierowniczka projektu, opisała praktyczną stronę rekordu: wiadomość do sondy wysyła się i czeka dwa dni na odpowiedź. Casey Dreier, szef polityki kosmicznej w The Planetary Society, zauważył w rozmowie z ABC News, że to najdalsza wysłana rzecz zbudowana przez ludzi, która wciąż się z nami komunikuje.

Na czym polegała akcja NASA z nadawaniem VGR alfabetem Morse'a?

Akcja „Shine Bright for Voyager's Light-Day” polegała na nadawaniu światłem w niebo znaku wywoławczego sondy, VGR, alfabetem Morse'a.

Według NPR NASA zachęcała, żeby we wtorek wieczorem 17 listopada użyć latarki, światła telefonu albo czegokolwiek, co może mrugać. Znaki wyglądały tak:

  • V: trzy krótkie błyski i jeden długi.
  • G: dwa długie błyski i jeden krótki.
  • R: krótki, długi i krótki błysk.

Gest był symboliczny i nie zastępował łączności radiowej z sondą. Relacji z przebiegu akcji ani liczby uczestników na razie nie podano.

Jak wyglądała misja Voyager 1 od startu w 1977 r.?

Misja Voyager 1 zaczęła się 5 września 1977 r. i w ciągu 49 lat przeszła od badań Jowisza i Saturna do pomiarów poza heliosferą.

Oś czasu według NASA, NPR, ABC News i ScienceAlert:

  • 20 sierpnia 1977 r. - startuje Voyager 2, pierwsza z bliźniaczych sond.
  • 5 września 1977 r. - startuje Voyager 1.
  • 1979 r. - Voyager 1 bada Jowisza i odkrywa wokół niego słaby układ pierścieni.
  • 1980 r. - przy Saturnie sonda znajduje pięć nowych księżyców i nowy pierścień.
  • 1990 r. - z inicjatywy Carla Sagana, z odległości 3,7 mld mil, powstaje zdjęcie Ziemi nazwane Pale Blue Dot.
  • 17 lutego 1998 r. - Voyager 1 wyprzedza Pioneera 10 i zostaje najdalszym obiektem zbudowanym przez człowieka.
  • 2004 r. - sonda przekracza szok końcowy.
  • 25 sierpnia 2012 r. - Voyager 1 przekracza heliopauzę ok. 18,2 mld km od Słońca i wchodzi w przestrzeń międzygwiezdną.
  • 18 listopada 2026 r. - sonda dociera na dobę świetlną od Ziemi.

Co jest na Złotej Płycie Voyagera 1?

Złota Płyta Voyagera 1 to pozłacany miedziany dysk o średnicy ok. 30 cm (12 cali) z obrazami, dźwiękami, muzyką i powitaniami z Ziemi.

Według NPR płyta zawiera 115 obrazów oraz dźwięki natury, takie jak fale, wiatr i odgłosy zwierząt. ABC News dodaje 90 minut muzyki, a NASA wymienia utwory z różnych kultur i epok. Na płycie zapisano symbolami instrukcję odtwarzania oraz położenie Ziemi względem kilku pulsarów.

Liczbę języków powitań źródła podają różnie: NPR mówi o 35, ABC News o 55, a NASA na swojej stronie potwierdza 55. Według NASA o przygotowanie powitań poproszono Carla Sagana z Cornell University, a wielu mówców pochodziło z tej uczelni i okolicy. Dostali jedną wskazówkę: powitanie ma być krótkie i skierowane do ewentualnych istot pozaziemskich.

Więcej z działu Nauka

Wszystkie tematy z działu Nauka