Zełenski o NATO za Donbas: co padło ze strony USA
Odpowiedź w skrócie
Wołodymyr Zełenski powiedział, że USA po raz pierwszy zapytały, czy Ukraina wycofa się z części Donbasu niekontrolowanych przez Rosję w zamian za członkostwo w NATO. To relacja prezydenta Ukrainy o rozważanym wariancie: nie ogłoszono konkretnej oferty ani warunków takiego porozumienia.

Co wiemy teraz
NoweZełenski powiedział, że USA zapytały o wycofanie się Ukrainy z części Donbasu niekontrolowanych przez Rosję w zamian za członkostwo w NATO.
NoweWedług prezydenta Ukrainy strona amerykańska po raz pierwszy podniosła taki wariant.
NoweRelacje agencji Interfax-Ukraine i „Rzeczpospolitej” wskazują, że nie przedstawiono konkretnej propozycji.
NoweUkraina rozmawia z partnerami również o pakiecie bezpieczeństwa obejmującym gwarancje NATO i UE, silną armię, czasowe wsparcie finansowe oraz odbudowę.
Co USA miały zapytać Ukrainę o NATO i Donbas?
Według Wołodymyra Zełenskiego USA zapytały, czy Ukraina wycofa się z części Donbasu niekontrolowanych przez Rosję w zamian za przyjęcie do NATO.
Tak treść wypowiedzi prezydenta Ukrainy przedstawia agencja Associated Press. Istotne jest doprecyzowanie dotyczące terytorium: w tej relacji mowa o częściach Donbasu, których Rosja nie kontroluje. Pytanie dotyczy zatem wycofania się Ukrainy z tych obszarów, a członkostwo w NATO jest drugim elementem rozważanego wariantu.
Według „Rzeczpospolitej” Zełenski przytoczył pytanie Amerykanów: „Czy jeśli Ukraina będzie w NATO, wycofa się z Donbasu?”. Prezydent określił je jako pierwszą taką propozycję ze strony USA. Portal Onet również przypisał Zełenskiemu informację o możliwości przystąpienia Ukrainy do Sojuszu w zamian za wycofanie się z Donbasu.
Wspólnym elementem tych przekazów jest relacja ukraińskiego prezydenta o powiązaniu dwóch kwestii: wycofania wojsk z określonego obszaru oraz członkostwa państwa w NATO. Zgodność relacji medialnych dotyczy tego, co powiedział Zełenski. Przy odczytywaniu wiadomości o „NATO za Donbas” kluczowe pozostaje więc wskazanie, kto przekazał informację i w jakiej formie przedstawił rozmowę.
Czy była to konkretna oferta USA dla Ukrainy?
Wołodymyr Zełenski zaznaczył, że strona amerykańska nie przedstawiła konkretnej oferty członkostwa Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie się z Donbasu.
Takie zastrzeżenie przekazuje agencja Interfax-Ukraine, a brak konkretnej propozycji wskazuje również relacja „Rzeczpospolitej”. Źródła używają określeń „pytanie”, „możliwość” i „propozycja”, ale zgodnie oddzielają podniesienie tego wariantu od przedstawienia konkretnej oferty. Słowo „propozycja” trzeba zatem czytać razem z doprecyzowaniem Zełenskiego dotyczącym jej charakteru.
Odpowiedź na pytanie, czy USA zaproponowały taki układ, wymaga zachowania tego rozróżnienia. Według prezydenta Ukrainy Amerykanie po raz pierwszy zapytali o rozwiązanie łączące Donbas i NATO. To pozwala mówić o poruszeniu tematu w rozmowach, lecz nie o formalnie złożonej ofercie czy zawartym porozumieniu. Nowością w jego relacji jest samo podniesienie takiej możliwości przez stronę amerykańską.
W przywołanych relacjach nie ma niezależnego publicznego potwierdzenia ze strony administracji USA ani informacji o konkretnych warunkach, dokumencie czy terminie ewentualnego członkostwa. Najprecyzyjniejsze podsumowanie brzmi więc: Zełenski poinformował o amerykańskim pytaniu dotyczącym wymiany ustępstwa terytorialnego na wejście do NATO, jednocześnie zaznaczając brak konkretnej propozycji.
Jaki pakiet bezpieczeństwa omawia Ukraina z partnerami?
Wołodymyr Zełenski powiedział, że Ukraina omawia z partnerami pakiet obejmujący gwarancje NATO i UE, silną armię, czasowe wsparcie finansowe oraz odbudowę.
Według „Rzeczpospolitej” prezydent przedstawił te elementy jako części kompleksowego pakietu bezpieczeństwa. Rozmowy opisane przez Zełenskiego mają więc szerszy zakres niż samo pytanie o członkostwo w NATO w powiązaniu z Donbasem. Obejmują zarówno gwarancje ze strony NATO i Unii Europejskiej, jak i własne zdolności Ukrainy oraz finansowanie i odbudowę.
Cztery wskazane składniki pakietu to:
- Gwarancje NATO i UE.
- Silna ukraińska armia.
- Wsparcie finansowe udzielane przez określony czas.
- Plan odbudowy.
Każdy z tych punktów należy przedstawiać jako element omawianego rozwiązania. Zełenski mówił o pakiecie, który miałby je obejmować, dlatego opis rozmów nie oznacza ogłoszenia uzgodnionych decyzji. Również gwarancje NATO wymienione w pakiecie i członkostwo w Sojuszu wskazane w pytaniu o Donbas to odrębne sformułowania, których nie należy używać zamiennie.
Powiązanym tematem dotyczącym negocjacji wokół wojny są rozmowy o rozejmie energetycznym między Rosją a Ukrainą. W relacji o pakiecie bezpieczeństwa najważniejszy pozostaje natomiast jego zakres: obok gwarancji zewnętrznych Zełenski wymienił armię, finansowanie na określony czas i odbudowę kraju.
Jak wygląda droga Ukrainy do członkostwa w NATO?
Zaproszenie Ukrainy do NATO wymaga zgody wszystkich sojuszników, a procedura przyjęcia obejmuje również ratyfikację protokołów akcesyjnych przez każde państwo członkowskie.
Zgodnie z zasadami opisanymi przez NATO decyzję o zaproszeniu podejmuje Rada Północnoatlantycka w drodze konsensusu. Artykuł 10 Traktatu Północnoatlantyckiego otwiera członkostwo dla państw europejskich zdolnych wspierać zasady traktatu oraz bezpieczeństwo obszaru północnoatlantyckiego. Oznacza to, że amerykańskie pytanie relacjonowane przez Zełenskiego i decyzja całego Sojuszu należą do różnych etapów sprawy.
NATO opisuje następującą kolejność procedury: zaproszenie państwa przez sojuszników, rozmowy akcesyjne, podpisanie protokołów akcesyjnych i ich ratyfikacja. Ostatni z tych etapów przeprowadzają wszyscy członkowie Sojuszu zgodnie ze swoimi procedurami krajowymi. Samo poruszenie kwestii członkostwa w rozmowie z jednym państwem nie zastępuje tej ścieżki.
Instytucjonalne tło dotyczące Ukrainy obejmuje trzy ważne ustalenia:
- W 2008 roku na szczycie w Bukareszcie sojusznicy uzgodnili, że Ukraina zostanie członkiem NATO.
- W 2023 roku na szczycie w Wilnie znieśli wobec Ukrainy wymóg realizowania Membership Action Plan, zmieniając jej drogę do członkostwa z dwuetapowej na jednoetapową.
- W deklaracji szczytu w Waszyngtonie z 2024 roku zapowiedzieli wsparcie Ukrainy na nieodwracalnej drodze do członkostwa, uzależniając zaproszenie od zgody sojuszników i spełnienia warunków.
Te ustalenia wyjaśniają proceduralny kontekst wypowiedzi Zełenskiego. Deklarowana perspektywa członkostwa Ukrainy oraz zasady podejmowania decyzji przez NATO pozostają odrębne od bieżącej relacji o pytaniu USA dotyczącym Donbasu.
Więcej z działu Świat
-
Sanae Takaichi: kim jest i czego miała żądać od PutinaPremier Japonii Sanae Takaichi miała na kolacji APEC żądać od Putina uwolnienia dziennikarza i cofnięcia przejęcia Japan Tobacco. Kreml zaprzecza. -
Most Krymski: nocny atak Ukrainy i wstrzymany ruchUkraina ponownie zaatakowała Most Krymski. Eksplozje w Kerczu, ruch czasowo wstrzymany, brak ofiar śmiertelnych. Co wiemy i czego jeszcze nie wiadomo. -
Rosja: czego chce od NATO i co oferuje w KrólewcuWedług Bloomberga Rosja chce ograniczenia sił NATO w krajach przyjętych po 1997 r., także w Polsce, w zamian za mniej wojsk w obwodzie królewieckim. -
Kopalnia miedzi Nussir: kto ją kupił i dlaczego budzi obawyKopalnię miedzi Nussir w Norwegii przejmuje Artiom Wołyniec, który pracował dla objętych sankcjami oligarchów. Skąd obawy o bezpieczeństwo?