Zełenski o NATO za Donbas: co padło ze strony USA

Aktualizacja Pierwsza wersja Opracowanie: automat redakcyjny z AI, zasadyŹródła: 7W Trends: 1 tys.+

Odpowiedź w skrócie

Wołodymyr Zełenski powiedział, że USA po raz pierwszy zapytały, czy Ukraina wycofa się z części Donbasu niekontrolowanych przez Rosję w zamian za członkostwo w NATO. To relacja prezydenta Ukrainy o rozważanym wariancie: nie ogłoszono konkretnej oferty ani warunków takiego porozumienia.

Wołodymyr Zełenski i Radosław Sikorski podczas wizyty w Ukrainie w 2023 roku
Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Ministry of Foreign Affairs Republic of Poland / Wikimedia Commons, licencja CC BY 3.0 pl

Co wiemy teraz

  1. NoweZełenski powiedział, że USA zapytały o wycofanie się Ukrainy z części Donbasu niekontrolowanych przez Rosję w zamian za członkostwo w NATO.

  2. NoweWedług prezydenta Ukrainy strona amerykańska po raz pierwszy podniosła taki wariant.

  3. NoweRelacje agencji Interfax-Ukraine i „Rzeczpospolitej” wskazują, że nie przedstawiono konkretnej propozycji.

  4. NoweUkraina rozmawia z partnerami również o pakiecie bezpieczeństwa obejmującym gwarancje NATO i UE, silną armię, czasowe wsparcie finansowe oraz odbudowę.

Co USA miały zapytać Ukrainę o NATO i Donbas?

Według Wołodymyra Zełenskiego USA zapytały, czy Ukraina wycofa się z części Donbasu niekontrolowanych przez Rosję w zamian za przyjęcie do NATO.

Tak treść wypowiedzi prezydenta Ukrainy przedstawia agencja Associated Press. Istotne jest doprecyzowanie dotyczące terytorium: w tej relacji mowa o częściach Donbasu, których Rosja nie kontroluje. Pytanie dotyczy zatem wycofania się Ukrainy z tych obszarów, a członkostwo w NATO jest drugim elementem rozważanego wariantu.

Według „Rzeczpospolitej” Zełenski przytoczył pytanie Amerykanów: „Czy jeśli Ukraina będzie w NATO, wycofa się z Donbasu?”. Prezydent określił je jako pierwszą taką propozycję ze strony USA. Portal Onet również przypisał Zełenskiemu informację o możliwości przystąpienia Ukrainy do Sojuszu w zamian za wycofanie się z Donbasu.

Wspólnym elementem tych przekazów jest relacja ukraińskiego prezydenta o powiązaniu dwóch kwestii: wycofania wojsk z określonego obszaru oraz członkostwa państwa w NATO. Zgodność relacji medialnych dotyczy tego, co powiedział Zełenski. Przy odczytywaniu wiadomości o „NATO za Donbas” kluczowe pozostaje więc wskazanie, kto przekazał informację i w jakiej formie przedstawił rozmowę.

Czy była to konkretna oferta USA dla Ukrainy?

Wołodymyr Zełenski zaznaczył, że strona amerykańska nie przedstawiła konkretnej oferty członkostwa Ukrainy w NATO w zamian za wycofanie się z Donbasu.

Takie zastrzeżenie przekazuje agencja Interfax-Ukraine, a brak konkretnej propozycji wskazuje również relacja „Rzeczpospolitej”. Źródła używają określeń „pytanie”, „możliwość” i „propozycja”, ale zgodnie oddzielają podniesienie tego wariantu od przedstawienia konkretnej oferty. Słowo „propozycja” trzeba zatem czytać razem z doprecyzowaniem Zełenskiego dotyczącym jej charakteru.

Odpowiedź na pytanie, czy USA zaproponowały taki układ, wymaga zachowania tego rozróżnienia. Według prezydenta Ukrainy Amerykanie po raz pierwszy zapytali o rozwiązanie łączące Donbas i NATO. To pozwala mówić o poruszeniu tematu w rozmowach, lecz nie o formalnie złożonej ofercie czy zawartym porozumieniu. Nowością w jego relacji jest samo podniesienie takiej możliwości przez stronę amerykańską.

W przywołanych relacjach nie ma niezależnego publicznego potwierdzenia ze strony administracji USA ani informacji o konkretnych warunkach, dokumencie czy terminie ewentualnego członkostwa. Najprecyzyjniejsze podsumowanie brzmi więc: Zełenski poinformował o amerykańskim pytaniu dotyczącym wymiany ustępstwa terytorialnego na wejście do NATO, jednocześnie zaznaczając brak konkretnej propozycji.

Jaki pakiet bezpieczeństwa omawia Ukraina z partnerami?

Wołodymyr Zełenski powiedział, że Ukraina omawia z partnerami pakiet obejmujący gwarancje NATO i UE, silną armię, czasowe wsparcie finansowe oraz odbudowę.

Według „Rzeczpospolitej” prezydent przedstawił te elementy jako części kompleksowego pakietu bezpieczeństwa. Rozmowy opisane przez Zełenskiego mają więc szerszy zakres niż samo pytanie o członkostwo w NATO w powiązaniu z Donbasem. Obejmują zarówno gwarancje ze strony NATO i Unii Europejskiej, jak i własne zdolności Ukrainy oraz finansowanie i odbudowę.

Cztery wskazane składniki pakietu to:

  • Gwarancje NATO i UE.
  • Silna ukraińska armia.
  • Wsparcie finansowe udzielane przez określony czas.
  • Plan odbudowy.

Każdy z tych punktów należy przedstawiać jako element omawianego rozwiązania. Zełenski mówił o pakiecie, który miałby je obejmować, dlatego opis rozmów nie oznacza ogłoszenia uzgodnionych decyzji. Również gwarancje NATO wymienione w pakiecie i członkostwo w Sojuszu wskazane w pytaniu o Donbas to odrębne sformułowania, których nie należy używać zamiennie.

Powiązanym tematem dotyczącym negocjacji wokół wojny są rozmowy o rozejmie energetycznym między Rosją a Ukrainą. W relacji o pakiecie bezpieczeństwa najważniejszy pozostaje natomiast jego zakres: obok gwarancji zewnętrznych Zełenski wymienił armię, finansowanie na określony czas i odbudowę kraju.

Jak wygląda droga Ukrainy do członkostwa w NATO?

Zaproszenie Ukrainy do NATO wymaga zgody wszystkich sojuszników, a procedura przyjęcia obejmuje również ratyfikację protokołów akcesyjnych przez każde państwo członkowskie.

Zgodnie z zasadami opisanymi przez NATO decyzję o zaproszeniu podejmuje Rada Północnoatlantycka w drodze konsensusu. Artykuł 10 Traktatu Północnoatlantyckiego otwiera członkostwo dla państw europejskich zdolnych wspierać zasady traktatu oraz bezpieczeństwo obszaru północnoatlantyckiego. Oznacza to, że amerykańskie pytanie relacjonowane przez Zełenskiego i decyzja całego Sojuszu należą do różnych etapów sprawy.

NATO opisuje następującą kolejność procedury: zaproszenie państwa przez sojuszników, rozmowy akcesyjne, podpisanie protokołów akcesyjnych i ich ratyfikacja. Ostatni z tych etapów przeprowadzają wszyscy członkowie Sojuszu zgodnie ze swoimi procedurami krajowymi. Samo poruszenie kwestii członkostwa w rozmowie z jednym państwem nie zastępuje tej ścieżki.

Instytucjonalne tło dotyczące Ukrainy obejmuje trzy ważne ustalenia:

  • W 2008 roku na szczycie w Bukareszcie sojusznicy uzgodnili, że Ukraina zostanie członkiem NATO.
  • W 2023 roku na szczycie w Wilnie znieśli wobec Ukrainy wymóg realizowania Membership Action Plan, zmieniając jej drogę do członkostwa z dwuetapowej na jednoetapową.
  • W deklaracji szczytu w Waszyngtonie z 2024 roku zapowiedzieli wsparcie Ukrainy na nieodwracalnej drodze do członkostwa, uzależniając zaproszenie od zgody sojuszników i spełnienia warunków.

Te ustalenia wyjaśniają proceduralny kontekst wypowiedzi Zełenskiego. Deklarowana perspektywa członkostwa Ukrainy oraz zasady podejmowania decyzji przez NATO pozostają odrębne od bieżącej relacji o pytaniu USA dotyczącym Donbasu.

Więcej z działu Świat

Wszystkie tematy z działu Świat